استرس میتواند حس جهتیابی را مختل کند
به گزارش آذرنگارنده: نتایج یک مطالعه جدید نشان میدهد استرس و بهطور مشخص هورمون کورتیزول میتواند توانایی انسان برای پیدا کردن مسیر را تضعیف کند. پژوهشگران آلمانی میگویند این هورمون با اختلال در عملکرد بخشی از مغز که مسئول «نقشهبرداری فضایی» است، دقت جهتیابی را کاهش میدهد. این پژوهش که توسط محققان دانشگاه رور بوخوم […]
به گزارش آذرنگارنده:
نتایج یک مطالعه جدید نشان میدهد استرس و بهطور مشخص هورمون کورتیزول میتواند توانایی انسان برای پیدا کردن مسیر را تضعیف کند. پژوهشگران آلمانی میگویند این هورمون با اختلال در عملکرد بخشی از مغز که مسئول «نقشهبرداری فضایی» است، دقت جهتیابی را کاهش میدهد.
این پژوهش که توسط محققان دانشگاه رور بوخوم انجام شده و در نشریه PLOS Biology منتشر شده، روی ۴۰ مرد سالم صورت گرفته است. شرکتکنندگان در دو روز جداگانه تحت آزمایش قرار گرفتند؛ یک بار ۲۰ میلیگرم کورتیزول دریافت کردند و بار دیگر دارونما. سپس در حالی که فعالیت مغزشان با MRI ثبت میشد، باید در یک محیط مجازی مسیر خود را پیدا میکردند.
افت دقت در پیدا کردن مسیر
در این آزمایش، افراد در یک چمنزار مجازی به سمت چند درخت حرکت میکردند و پس از رسیدن به هر درخت، باید بدون راهنمایی، کوتاهترین مسیر بازگشت به نقطه شروع را پیدا میکردند. در برخی مراحل، هیچ نشانه ثابتی در محیط وجود نداشت و در برخی دیگر، یک فانوس دریایی بهعنوان مرجع ثابت دیده میشد.
نتایج نشان داد افرادی که کورتیزول دریافت کرده بودند، نسبت به زمانی که دارونما مصرف کرده بودند، خطای بیشتری در جهتیابی داشتند. این افت عملکرد هم در شرایط وجود نشانههای محیطی و هم در شرایط بدون نشانه مشاهده شد.
اختلال در «GPS داخلی» مغز
تصویربرداری مغزی نشان داد کورتیزول فعالیت سلولهای شبکهای یا Grid Cells را در قشر انتورینال مغز ضعیف میکند. این سلولها بخشی از سامانه جهتیابی مغز به شمار میروند و به انسان کمک میکنند موقعیت خود را در فضا تشخیص دهد.
به گفته پژوهشگران، پس از دریافت کورتیزول، الگوی فعالیت این سلولها کمرنگتر شد؛ بهویژه در محیطهایی که فاقد نشانههای ثابت بودند. در مقابل، فعالیت بخشی دیگر از مغز به نام هسته دمدار افزایش یافت؛ موضوعی که میتواند نشاندهنده تلاش مغز برای جبران اختلال در سامانه اصلی جهتیابی باشد.
ارتباط احتمالی با آلزایمر
پژوهشگران میگویند این یافتهها میتواند برای درک بهتر بیماری آلزایمر هم اهمیت داشته باشد؛ زیرا قشر انتورینال از نخستین نواحی مغز است که در این بیماری آسیب میبیند. از آنجا که استرس مزمن یکی از عوامل خطر زوال شناختی و دمانس محسوب میشود، این مطالعه میتواند یکی از سازوکارهای اثرگذاری استرس بر این ناحیه حساس مغزی را روشن کند.
منبع:
مقاله Cortisol treatment impairs path integration and alters grid-like representations in the male human entorhinal cortex
منتشرشده در PLOS Biology، ۱۲ مارس ۲۰۲۶
DOI: ۱۰.۱۳۷۱/journal.pbio.3003661