ارتباط رژیم غذایی با بار اسیدی بالاتر و افزایش خطر بروز سرطان
یک مرور نظاممند و فراتحلیل از مطالعات مشاهدهای نشان میدهد که بار اسیدی بالاتر رژیم غذایی ممکن است با افزایش خطر بروز سرطان ارتباط داشته باشد. بااینحال، پژوهشگران تأکید کردهاند که این یافتهها بهتنهایی رابطه علت و معلولی را اثبات نمیکند.شماری از نویسندگان این مقاله به سرپرستی دکتر ثریا خیروری به دانشگاه علوم پزشکی تبریز […]
یک مرور نظاممند و فراتحلیل از مطالعات مشاهدهای نشان میدهد که بار اسیدی بالاتر رژیم غذایی ممکن است با افزایش خطر بروز سرطان ارتباط داشته باشد. بااینحال، پژوهشگران تأکید کردهاند که این یافتهها بهتنهایی رابطه علت و معلولی را اثبات نمیکند.شماری از نویسندگان این مقاله به سرپرستی دکتر ثریا خیروری به دانشگاه علوم پزشکی تبریز و مراکز وابسته به آن وابستگی سازمانی دارند و پژوهش با حمایت مالی دانشگاه علوم پزشکی تبریز انجام شده است.
بار اسیدی رژیم غذایی یا Dietary Acid Load شاخصی برای برآورد میزان اسیدی است که در نتیجه الگوی غذایی در بدن تولید و توسط کلیهها دفع میشود. در این پژوهش، دو شاخص اصلی شامل بار اسیدی بالقوه کلیه (PRAL) و تولید خالص اسید درونزاد (NEAP) بررسی شدند. این شاخصها با اسیدیبودن خون یا تغییر مستقیم pH بدن یکسان نیستند.
بررسی ۱۰ مطالعه با بیش از ۱۵۰ هزار شرکتکننده
پژوهشگران برای انجام این مطالعه، پنج پایگاه اطلاعاتی شامل PubMed، Web of Science، Scopus، Cochrane Library و Google Scholar را تا ژوئن ۲۰۲۱ بررسی کردند. در نهایت، دادههای ۱۰ مطالعه و ۱۷ اندازه اثر وارد فراتحلیل شد.
این مجموعه شامل سه مطالعه کوهورت با ۱۴۲ هزار و ۲۲۸ شرکتکننده و هفت مطالعه مورد ـ شاهدی با هشت هزار و ۶۰ شرکتکننده بود. در مطالعات مورد ـ شاهدی، دو هزار و ۶۱۸ فرد مبتلا به سرطان با پنج هزار و ۴۴۲ فرد بدون سرطان مقایسه شده بودند.
سرطانهای بررسیشده شامل سرطان پستان، سرطان کولورکتال، سرطان پروستات، سرطان ریه، سرطان پانکراس و گلیوما بود. در بیشتر مطالعات، دریافت غذایی افراد با استفاده از پرسشنامه بسامد خوراک یا FFQ ارزیابی شده بود.
افزایش خطر نسبی در گروه دارای بار اسیدی بالاتر
مقایسه افراد دارای بالاترین و پایینترین سطح بار اسیدی رژیم غذایی نشان داد که اندازه اثر تجمیعی برای خطر کلی سرطان ۱٫۶۶ بود. به بیان سادهتر، بالاترین سطح بار اسیدی رژیم غذایی با حدود ۶۶ درصد افزایش خطر نسبی بروز سرطان همراه بود.
این ارتباط برای هر دو شاخص مورد بررسی نیز مشاهده شد:
- بار اسیدی بالاتر بر اساس شاخص PRAL با افزایش حدود ۴۱ درصدی خطر سرطان همراه بود.
- بار اسیدی بالاتر بر اساس شاخص NEAP با افزایش حدود ۵۳ درصدی خطر سرطان ارتباط داشت.
در تحلیل بر اساس نوع سرطان، بار اسیدی بالاتر رژیم غذایی با افزایش خطر نسبی سرطان پستان و سرطان کولورکتال همراه بود. این افزایش برای سرطان پستان حدود ۳۲ درصد و برای سرطان کولورکتال حدود ۷۹ درصد گزارش شد.
همچنین در تحلیلهای زیرگروهی، این ارتباط هم در زنان و هم در مردان و نیز در گروههای سنی مختلف مشاهده شد. بااینحال، این نتایج باید با توجه به تفاوت میان مطالعات و ماهیت مشاهدهای آنها تفسیر شود.
چرا نمیتوان گفت این رژیم غذایی مستقیماً باعث سرطان میشود؟
تمام مطالعات واردشده به این فراتحلیل از نوع مشاهدهای بودند. در چنین مطالعاتی، پژوهشگران الگوی غذایی و وضعیت سلامت افراد را بررسی میکنند، اما افراد را بهطور تصادفی در معرض یک رژیم غذایی خاص قرار نمیدهند. بنابراین، عواملی مانند کیفیت کلی رژیم غذایی، مصرف میوه و سبزیجات، وزن بدن، سیگارکشیدن، فعالیت بدنی، مصرف الکل، وضعیت اقتصادی ـ اجتماعی و سایر عوامل میتوانند بر نتایج اثر بگذارند.
علاوه بر این، ناهمگونی میان مطالعات نسبتاً قابل توجه بود و شاخص I2I^2 برابر با ۷۲ درصد گزارش شد. وجود شواهدی از احتمال سوگیری انتشار نیز ضرورت احتیاط در تفسیر یافتهها را بیشتر میکند.
همچنین، عدد «۶۶ درصد» بیانگر افزایش خطر نسبی در مقایسه بین بالاترین و پایینترین گروه بار اسیدی رژیم غذایی است و به این معنا نیست که خطر مطلق سرطان در همه افراد به همین میزان افزایش مییابد.
پیام سلامت عمومی
نتایج این مطالعه بار دیگر اهمیت پیروی از یک الگوی غذایی متعادل و سالم را برجسته میکند؛ الگویی که معمولاً شامل مصرف کافی سبزیجات، میوهها، حبوبات، غلات کامل و منابع مناسب پروتئین و کاهش مصرف غذاهای فوقفرآوریشده و پرنمک است.
بااینحال، این پژوهش نشان نمیدهد که کاهش بار اسیدی رژیم غذایی بهتنهایی میتواند از سرطان پیشگیری کند یا روند آن را متوقف سازد. بنابراین، نتایج این مقاله نباید بهعنوان رژیم درمانی یا جایگزین توصیه پزشک و متخصص تغذیه مورد استفاده قرار گیرد.
منبع: