کشف اثرات مخرب یک آفت‌کش رایج بر ژن‌های زنبورهای عسل؛ تهدیدی خاموش برای گرده‌افشانی

به گزارش آذرنگارنده:

دانشمندان مؤسسه فناوری جورجیا (Georgia Tech) در مطالعه جدیدی نشان داده‌اند که قرار گرفتن در معرض یک آفت‌کش رایج، باعث بروز تغییرات مولکولی در ژن‌های زنبورهای «بامبل‌بی» (Bumblebee) می‌شود. این یافته، پیوند نگران‌کننده‌ای میان روش‌های محافظت از محصولات کشاورزی و کاهش سلامت گرده‌افشان‌ها برقرار کرده است.

نتایج این پژوهش که در مجله Ecotoxicology and Environmental Safety منتشر شده، نشان می‌دهد که این آفت‌کش می‌تواند فرآیند تولیدمثل زنبورها را مختل کرده و پایداری جمعیت آن‌ها را به خطر بیندازد.

آفت‌کش سولفوکسافور و زنبورها

این تحقیق بر روی آفت‌کشی به نام سولفوکسافور (Sulfoxaflor) تمرکز دارد. این ماده که از سال ۲۰۱۳ معرفی شده، به‌طور گسترده برای کنترل آفاتی مانند شته‌ها در محصولاتی نظیر ذرت و سویا استفاده می‌شود. اگرچه این سم برای آفات بسیار مؤثر است، مطالعات نشان داده که برای زنبورها نیز سمی است. پرسش اصلی دانشمندان این بود که آیا قرار گرفتن در معرض دوزهای پایین این ماده، تغییری در سطح مولکولی ایجاد می‌کند یا خیر.

تغییر فعالیت ژنی و اختلال در تولیدمثل

تیم تحقیقاتی با حمایت وزارت کشاورزی ایالات متحده، زنبورهای کارگر را در معرض دوزهای پایین این آفت‌کش قرار دادند و تغییرات بیان ژن آن‌ها را بررسی کردند.

یافته‌ها نشان داد که بافت‌های تخمدانی زنبورها بیشترین تغییرات را در فعالیت ژنی تجربه کرده‌اند. به گفته پژوهشگران، این اختلالات می‌تواند موفقیت تولیدمثلی را کاهش داده و به‌طور بالقوه منجر به کاهش جمعیت زنبورها در درازمدت شود.

محققان برای این بررسی، بافت‌های زنبورها را به‌سرعت منجمد کرده (Flash-frozen) و با تحلیل RNA، تغییرات ژنتیکی را اندازه‌گیری کردند. سپس از مدل‌های محاسباتی برای شناسایی فرایندهای بیولوژیکی آسیب‌دیده استفاده شد.

مایکل گودیسمن (Michael Goodisman)، استاد دانشکده علوم زیستی جورجیا تک، می‌گوید: «آنچه این مطالعه را هیجان‌انگیز می‌کند، اتصال تغییرات مولکولی در بیان ژن به پیامدهای دنیای واقعی برای زنبورها و کلونی‌های آن‌هاست.»

چالشی برای کشاورزی پایدار

سارا اور (Sarah Orr)، سرپرست این تحقیق، تأکید می‌کند که کشاورزی بدون زنبورها با بحران مواجه می‌شود. او می‌گوید: «ما به آفت‌کش‌ها برای کنترل آفات نیاز داریم، اما این مواد می‌توانند به حشرات مفیدی که هدف سمپاشی نیستند، آسیب بزنند. هدف من پیدا کردن راه‌حل‌های عملی برای مدیریت آفات است که در عین حال، حشرات مفید و سیستم‌های غذایی وابسته به آن‌ها را حفظ کند.»

باید در نظر داشت که آفت‌کش‌ها تنها عامل فشار بر زنبورها نیستند؛ افزایش دما و گرمای شدید نیز از استرس‌های مهم دیگر برای این حشرات محسوب می‌شوند. دانشمندان امیدوارند با درک دقیق‌تر اثرات شیمیایی مانند سولفوکسافور، به کشاورزان کمک کنند تا علاوه بر حفظ محصولات، از حیات گرده‌افشان‌ها نیز محافظت کنند.