MINOCA؛ حمله قلبی پنهانی که بیشتر زنان را درگیر می‌کند

یه گزارش آذرنگارنده:

وقتی بیشتر مردم به حمله قلبی فکر می‌کنند، معمولاً تصور می‌کنند یک رگ قلبی مسدود شده و جریان خون به عضله قلب قطع شده است. اما در برخی افراد — به‌ویژه زنان — ممکن است حمله قلبی رخ دهد در حالی که رگ‌های کرونری تقریباً باز هستند و انسداد قابل توجهی ندارند.

این وضعیت با نام MINOCA شناخته می‌شود.

به گفته دکتر هدر گورنیک، مدیر مرکز سلامت قلب و عروق زنان در مؤسسه قلب و عروق هارینگتون، بسیاری از موارد MINOCA در ابتدا نادیده گرفته می‌شوند، در حالی که توجه به آن به‌ویژه در زنانی که علائم حمله قلبی دارند بسیار مهم است.

MINOCA چیست؟

MINOCA مخفف عبارت Myocardial Infarction with Non‑Obstructive Coronary Arteries است؛ یعنی حمله قلبی بدون انسداد قابل توجه در رگ‌های کرونری.

این نوع حمله قلبی حدود ۵ تا ۱۰ درصد از تمام حملات قلبی را تشکیل می‌دهد و تقریباً ۶۰ درصد بیماران آن زنان هستند. با این حال، هنوز یکی از کمتر شناخته‌شده‌ترین بیماری‌های قلبی در زنان محسوب می‌شود.

در این وضعیت، اگرچه رگ‌های قلب به طور شدید مسدود نیستند، اما نشانه‌های آسیب قلبی همچنان وجود دارد. یکی از مهم‌ترین این نشانه‌ها افزایش پروتئینی به نام تروپونین در خون است که نشان می‌دهد عضله قلب آسیب دیده است.

چرا MINOCA رخ می‌دهد؟

علت‌های مختلفی می‌توانند باعث این نوع حمله قلبی شوند و بسیاری از آن‌ها در زنان شایع‌تر هستند:

• اسپاسم یا انقباض ناگهانی رگ کرونری که به طور موقت جریان خون را کاهش می‌دهد

• بیماری رگ‌های کوچک قلب (microvascular disease)

• پارگی دیواره رگ کرونری که به آن SCAD گفته می‌شود و به‌ویژه در زنان جوان‌تر دیده می‌شود

• التهاب عضله قلب (میوکاردیت)

• سندرم تاکوتسوبو یا همان «سندرم قلب شکسته» که اغلب در اثر استرس شدید رخ می‌دهد

پژوهشگران همچنین معتقدند هورمون‌ها می‌توانند در بروز این وضعیت نقش داشته باشند، زیرا قلب زنان از نظر ساختار و واکنش به استرس و التهاب با قلب مردان تفاوت‌هایی دارد.

چرا این بیماری اغلب تشخیص داده نمی‌شود؟

یکی از بزرگ‌ترین مشکلات در مورد MINOCA تشخیص اشتباه است. در بسیاری از موارد، وقتی پزشکان با آنژیوگرافی می‌بینند که رگ‌ها انسداد جدی ندارند، تصور می‌کنند مشکل مهمی وجود ندارد.

در نتیجه برخی بیماران با این توضیح که «همه چیز طبیعی است» یا «درد ناشی از استرس بوده» از بیمارستان مرخص می‌شوند.

اما واقعیت این است که این بیماران همچنان در معرض خطر حمله قلبی مجدد، نارسایی قلبی یا سکته مغزی قرار دارند، اگر علت اصلی مشکل شناسایی و درمان نشود.

چگونه MINOCA تشخیص داده می‌شود؟

وقتی آنژیوگرافی انسداد قابل توجهی نشان نمی‌دهد، باید از آزمایش‌های پیشرفته‌تر برای یافتن علت استفاده کرد.

یکی از مهم‌ترین ابزارها در این زمینه MRI قلب (Cardiac MRI) است. این روش می‌تواند مشخص کند که آیا آسیب قلبی ناشی از حمله قلبی واقعی، التهاب عضله قلب یا کاردیومیوپاتی ناشی از استرس بوده است.

زمان انجام این بررسی بسیار مهم است، زیرا برخی نشانه‌های آسیب قلبی فقط در مراحل اولیه قابل مشاهده هستند.

در مواردی که احتمال SCAD وجود دارد، پزشکان ممکن است تصویربرداری از رگ‌های دیگر بدن مانند شریان‌های گردن یا کلیه را نیز انجام دهند تا بیماری‌ای به نام فیبروماسکولار دیسپلازی (FMD) را بررسی کنند؛ وضعیتی که در حدود نیمی از بیماران مبتلا به SCAD دیده می‌شود.

درمان چگونه انجام می‌شود؟

از آنجا که MINOCA می‌تواند علت‌های مختلفی داشته باشد، درمان آن برای هر بیمار متفاوت است.

بسته به علت بیماری، درمان ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• داروهای ضد لخته شدن خون

• داروهای کاهنده کلسترول

• داروهای کنترل فشار خون

• داروهایی برای شل کردن رگ‌های کرونری و جلوگیری از اسپاسم

• داروهای کاهش درد قفسه سینه

همچنین تغییرات سبک زندگی مانند کاهش استرس، فعالیت بدنی منظم و رژیم غذایی سالم برای قلب نقش مهمی در بهبود بیماران دارند.

نکاتی که بیماران باید بدانند

اگر شما یا یکی از نزدیکانتان علائم قلبی داشته‌اید اما گفته شده که «رگ‌ها طبیعی هستند»، بهتر است احتمال MINOCA نیز بررسی شود.

چند نکته مهم:

• باز بودن رگ‌ها به معنای نبود حمله قلبی نیست

• انجام MRI قلب در زمان مناسب می‌تواند علت آسیب را مشخص کند

• در صورت شک به SCAD باید بررسی‌های تکمیلی برای FMD انجام شود

• علائم حمله قلبی در زنان همیشه کلاسیک نیست و ممکن است شامل تنگی نفس، درد فک، خستگی شدید، درد پشت یا تهوع باشد

• مراجعه به مراکز تخصصی قلب و عروق زنان می‌تواند به تشخیص دقیق‌تر کمک کند

به گفته دکتر گورنیک، مهم‌ترین پیام این است:

اگر احساس می‌کنید چیزی در بدن شما درست نیست، به علائم خود توجه کنید و برای یافتن پاسخ پیگیری کنید.