ترکیبات گیاهی موجود در توت‌ها، چای و کاکائو ممکن است به سالم‌ماندن مغز در سالمندی کمک کنند

یک مرور علمی تازه نشان می‌دهد ترکیبات طبیعی گیاهی موسوم به «پلی‌فنول‌ها» که در خوراکی‌هایی مانند توت‌ها، چای سبز، کاکائو، زردچوبه و روغن زیتون فرابکر یافت می‌شوند، می‌توانند از برخی مسیرهای زیستی مرتبط با پیری مغز و بیماری‌های نورودژنراتیو مانند آلزایمر پشتیبانی کنند. با این حال، پژوهشگران تأکید می‌کنند که هیچ غذای واحد یا رژیم معجزه‌آسایی برای پیشگیری قطعی از زوال عقل شناخته نشده است.

به گزارش آذرنگارنده، این بررسی توسط پژوهشگران دانشگاه سملوایز انجام شده و نتایج آن در نشریه Nutrients منتشر شده است. نویسندگان مقاله با مرور صدها مطالعه آزمایشگاهی، حیوانی، جمعیت‌محور و بالینی، به این جمع‌بندی رسیده‌اند که پلی‌فنول‌ها ممکن است از طریق اثرهای آنتی‌اکسیدانی و ضدالتهابی به حفظ عملکرد سلول‌های عصبی کمک کنند و بخشی از فرایندهای آسیب‌زای مرتبط با پیری مغز را تعدیل کنند.

توجه ویژه به رژیم مدیترانه‌ای و MIND

این مرور علمی توجه خاصی به رژیم مدیترانه‌ای داشته است؛ الگویی غذایی که بر مصرف:

• سبزیجات
• میوه‌ها
• حبوبات
• غلات کامل
• ماهی
• و روغن زیتون

تأکید دارد.

همچنین پژوهشگران رژیم MIND را نیز بررسی کرده‌اند؛ الگویی غذایی که به طور ویژه برای حمایت از سلامت مغز طراحی شده و بر مصرف بیشتر سبزی‌های برگ‌دار و انواع توت و مصرف کمتر گوشت قرمز، کره، پنیر، شیرینی‌ها، غذاهای سرخ‌شده و فست‌فود تأکید می‌کند.

در این مقاله، چند گروه از پلی‌فنول‌ها بیشتر مورد توجه بوده‌اند، از جمله:

• EGCG؛ آنتی‌اکسیدان اصلی چای سبز
• آنتوسیانین‌ها؛ رنگدانه‌های مسئول رنگ توت‌ها
• فلاوانول‌های کاکائو
• کورکومین؛ ترکیب زردرنگ اصلی زردچوبه

پلی‌فنول‌ها «درمان معجزه‌آسا» نیستند

مونیکا فکتّه، استادیار مؤسسه پزشکی پیشگیرانه و بهداشت عمومی دانشگاه سملوایز و نویسنده ارشد این مطالعه، می‌گوید:

«پلی‌فنول‌ها درمان معجزه‌آسا نیستند، اما شواهد پژوهشی نشان می‌دهد که می‌توانند ابزارهای امیدوارکننده‌ای برای حمایت از سالمندی سالم مغز باشند. با این حال، تمرکز نباید بر مکمل‌ها، بلکه باید بر یک رژیم غذایی متنوع و غنی از غذاهای گیاهی باشد.»

به بیان دیگر، اهمیت اصلی نه در یک «ابرغذا»، بلکه در الگوی غذایی بلندمدت نهفته است.

نقش مهم باکتری‌های روده

یکی از نکات مهم این مقاله، نقش میکروبیوم روده در اثرگذاری پلی‌فنول‌هاست. بسیاری از این ترکیبات به‌طور مستقیم جذب بدن نمی‌شوند؛ بلکه ابتدا توسط باکتری‌های روده به ترکیبات دیگری تبدیل می‌شوند که می‌توانند بر:

• التهاب
• مصرف انرژی در سلول‌ها
• و در نهایت عملکرد دستگاه عصبی

اثر بگذارند.

از آنجا که ترکیب میکروبیوم روده در افراد مختلف یکسان نیست، ممکن است یک رژیم غذایی مشابه در دو نفر، نتایج زیستی یکسانی نداشته باشد.

نوئمی موزش، نویسنده اول مطالعه، در این باره می‌گوید:

«این موضوع می‌تواند توضیح دهد که چرا یک رژیم مشابه، روی همه افراد اثر یکسان ندارد. در آینده، تغذیه شخصی‌سازی‌شده شاید به ما کمک کند بفهمیم چه افرادی بیشترین سود را از رژیم‌های غنی از پلی‌فنول می‌برند.»

چرا این موضوع مهم است؟

بر اساس آمار سازمان جهانی بهداشت $(WHO)$، در حال حاضر بیش از ۵۵ میلیون نفر در جهان با زوال عقل زندگی می‌کنند و انتظار می‌رود این رقم در دهه‌های آینده افزایش یابد. به همین دلیل، توجه پژوهشگران بیش از گذشته به عواملی مانند سبک زندگی و تغذیه جلب شده است؛ عواملی که شاید بتوانند به حفظ سلامت مغز و کاهش خطر افت شناختی کمک کنند.

با این حال، نویسندگان مقاله تأکید می‌کنند که شواهد موجود هنوز آن‌قدر قوی نیست که بتوان یک غذای مشخص یا یک ماده مغذی منفرد را به‌عنوان روش مستقل پیشگیری از زوال عقل توصیه کرد.

پیام اصلی پژوهش

جمع‌بندی این مرور علمی روشن است:

هیچ رژیم معجزه‌آسایی برای پیشگیری از آلزایمر وجود ندارد، اما شواهد فعلی نشان می‌دهد که مصرف منظم سبزیجات، میوه‌ها، توت‌ها، غذاهای پرفیبر، ماهی و مغزها و در مقابل، کاهش مصرف غذاهای بسیار فراوری‌شده می‌تواند در درازمدت از سلامت مغز حمایت کند و به حفظ عملکرد شناختی کمک برساند.

عنوان مقاله:

Dietary Polyphenols in Brain Aging: Molecular Mechanisms and Implications for Neurodegeneration

نویسندگان:

Noémi Mózes, János Tamás Varga, Dominik Szwajgier, Agata Kryczyk-Poprawa, Virág Zábó, Andrea Lehoczki, Ágnes Lipécz, Tamás Csípő, Vince Fazekas-Pongor, Dávid Major, Péter Varga, Attila Matiscsák, Mónika Fekete

نشریه:

Nutrients