ورزش در آرتروز مفصل ران کمک میکند، اما شاید اثر آن آنقدر محسوس نباشد
یک مرور نظاممند جدید از دادههای بالینی نشان میدهد که ورزش همچنان یکی از درمانهای اصلی برای آرتروز مفصل ران است، اما میزان کاهش درد و بهبود عملکرد حرکتی در بسیاری از بیماران ممکن است کمتر از آن باشد که در زندگی روزمره بهوضوح احساس شود. به گزارش آذرنگارنده، پژوهشگران در یک مرور کاکرین […]
یک مرور نظاممند جدید از دادههای بالینی نشان میدهد که ورزش همچنان یکی از درمانهای اصلی برای آرتروز مفصل ران است، اما میزان کاهش درد و بهبود عملکرد حرکتی در بسیاری از بیماران ممکن است کمتر از آن باشد که در زندگی روزمره بهوضوح احساس شود.
به گزارش آذرنگارنده، پژوهشگران در یک مرور کاکرین که بهتازگی منتشر شده، ۱۸ کارآزمایی بالینی شامل ۱۳۶۸ بیمار مبتلا به آرتروز مفصل ران را بررسی کردند. نتایج این ارزیابی نشان داد که ورزش در مقایسه با مراقبت معمول یا عدم درمان، بهطور متوسط درد را کاهش داده و عملکرد فیزیکی را اندکی بهبود میبخشد؛ با این حال، این تغییرات در بسیاری از موارد به آستانهای نمیرسد که بیماران آن را بهعنوان یک تفاوت معنیدار در زندگی روزانه احساس کنند.
کاهش درد، اما کمتر از حد قابل احساس
بر اساس این مرور، ورزش بهطور متوسط درد بیماران را حدود ۷ واحد در مقیاس ۱۰۰ امتیازی کاهش داده است. این در حالی است که بسیاری از متخصصان معتقدند برای آنکه بیمار تغییر را بهصورت ملموس در فعالیتهای روزمره حس کند، معمولاً به حداقل ۱۲ واحد بهبود نیاز است.
بهبود عملکرد فیزیکی نیز در همین حدود و نسبتاً محدود گزارش شد. البته پژوهشگران تأکید کردهاند که این آستانهها عمدتاً بر اساس مطالعات آرتروز زانو یا جمعیتهای ترکیبی از بیماران مبتلا به آرتروز تعیین شدهاند و ممکن است تجربه بیماران مبتلا به آرتروز ران تا حدی متفاوت باشد.
چرا با وجود این نتایج، ورزش هنوز توصیه میشود؟
آرتروز مفصل ران بیماریای پیشرونده است که با فرسایش تدریجی مفصل، درد، خشکی و اختلال در حرکت همراه میشود. از آنجا که درمان قطعی و سادهای برای بازگرداندن مفصل به وضعیت اولیه وجود ندارد، راهبردهای درمانی بیشتر بر کنترل علائم، حفظ تحرک و بهتعویق انداختن جراحی تعویض مفصل متمرکز هستند.
ورزش همچنان بهعنوان درمان خط اول توصیه میشود، زیرا:
- هزینه نسبتاً کمی دارد،
- در دسترس بسیاری از بیماران است،
- عضلات حمایتکننده مفصل ران را تقویت میکند،
- و علاوه بر مفصل، برای سلامت قلبی-عروقی، متابولیک و روانی نیز سودمند است.
یک نسخه برای همه مناسب نیست
یکی از نکات مهم این مرور آن است که برنامههای ورزشی بررسیشده بسیار متنوع بودند؛ از دورههای دو هفتهای گرفته تا برنامههای ۵۲ هفتهای، و از تمرینات قدرتی و هوازی تا فعالیتهای ذهن-بدن. همین تنوع باعث شده مشخص نباشد کدام نوع ورزش برای کدام گروه از بیماران مؤثرتر است.
به گفته پژوهشگران، میانگین نتایج همیشه بازتابدهنده تجربه همه بیماران نیست. برخی افراد ممکن است از ورزش سود قابلتوجهی ببرند، در حالی که در گروهی دیگر تغییر اندکی دیده شود. شدت بیماری، آمادگی جسمانی، بیماریهای همراه و نوع و شدت تمرین از جمله عواملی هستند که میتوانند پاسخ درمانی را تغییر دهند.
محدودیتهای شواهد موجود
این مرور همچنین نشان داد کیفیت بسیاری از مطالعات موجود محدود بوده است. در بیشتر این کارآزماییها:
- تعداد شرکتکنندگان کم بوده،
- افراد میدانستند در گروه ورزش قرار دارند یا نه،
- و شاخصهای اصلی مانند درد و توانایی حرکتی عمدتاً بهصورت خوداظهاری ثبت شدهاند.
این موضوع میتواند باعث شود انتظار ذهنی بیماران بر ارزیابی آنها از بهبود اثر بگذارد. به همین دلیل، پژوهشگران خواستار انجام مطالعات بزرگتر، با طراحی دقیقتر و پیگیری طولانیتر شدهاند تا مشخص شود چه نوع ورزش برای چه بیمارانی بیشترین سود را دارد.
میشل هال، یکی از نویسندگان این مطالعه از دانشگاه سیدنی، تأکید میکند که این نتایج به معنای کنار گذاشتن ورزش نیست، بلکه نشان میدهد پزشکان باید با بیماران صادقانه درباره میزان واقعی سود مورد انتظار صحبت کنند و در عین حال بهدنبال برنامههای شخصیسازیشدهتر باشند.
منبع علمی
Hall M, Lawford BJ, Hinman RS, et al. Exercise for osteoarthritis of the hip.
Cochrane Database of Systematic Reviews (۲۰۲۶)
DOI: ۱۰.۱۰۰۲/۱۴۶۵۱۸۵۸.CD007912.pub3