ازدواج زودهنگام و افسردگی؛ یافتههایی از یک مطالعه جمعیتی در شمالغرب ایران
آذرنگارنده | سرویس سلامت: نتایج یک مطالعه جمعیتی در شهرستان ملکان نشان میدهد که ازدواج زودهنگام همچنان یکی از مسائل قابل توجه سلامت اجتماعی در شمالغرب ایران است و میتواند با افزایش احتمال بروز علائم افسردگی در سالهای بعد همراه باشد. این پژوهش با عنوان «شیوع و عوامل خطر ازدواج زودهنگام و ارتباط آن […]
آذرنگارنده | سرویس سلامت: نتایج یک مطالعه جمعیتی در شهرستان ملکان نشان میدهد که ازدواج زودهنگام همچنان یکی از مسائل قابل توجه سلامت اجتماعی در شمالغرب ایران است و میتواند با افزایش احتمال بروز علائم افسردگی در سالهای بعد همراه باشد.
این پژوهش با عنوان «شیوع و عوامل خطر ازدواج زودهنگام و ارتباط آن با علائم افسردگی در شمالغرب ایران» توسط جمعی از پژوهشگران ایرانی انجام شده و در سال ۲۰۲۵ در مجله علمی Social Psychiatry and Psychiatric Epidemiology منتشر شده است.
ازدواج زودهنگام؛ مسئلهای با پیامدهای سلامت روان
در این مطالعه، ازدواج زودهنگام به ازدواج یا پیوندی گفته شده است که در آن یکی از دو نفر یا هر دو، هنگام ازدواج کمتر از ۱۸ سال سن داشتهاند. این پدیده در سطح جهانی بهعنوان یکی از موضوعات مهم سلامت عمومی، سلامت روان و رفاه اجتماعی شناخته میشود؛ زیرا میتواند بر آموزش، وضعیت اقتصادی، روابط خانوادگی، استقلال فردی و سلامت روان اثر بگذارد.
پژوهشگران در این مطالعه تلاش کردند علاوه بر بررسی میزان شیوع ازدواج زودهنگام، عوامل مرتبط با آن و ارتباط احتمالی آن با علائم افسردگی را نیز ارزیابی کنند.
بررسی ۴۰۲ فرد متأهل در شهرستان ملکان
این پژوهش بر روی ۴۰۲ فرد متأهل انجام شد که بهصورت تصادفی از جمعیت عمومی شهرستان ملکان در شمالغرب ایران انتخاب شده بودند. دادهها طی سالهای ۲۰۱۷ تا ۲۰۱۸ جمعآوری شد.
اطلاعات مطالعه از طریق ابزارهای ساختاریافته، مصاحبه حضوری و همچنین بررسی سوابق پزشکی ثبتشده توسط پزشکان خانواده در مراکز سلامت جامعه به دست آمد. پژوهشگران سپس با استفاده از تحلیل رگرسیون لجستیک، ارتباط میان ازدواج زودهنگام و علائم افسردگی را پس از تعدیل عوامل مخدوشکننده بررسی کردند.
شیوع ۲۱ درصدی ازدواج زودهنگام
بر اساس یافتهها، شیوع کلی ازدواج زودهنگام در جمعیت مورد مطالعه ۲۱٫۶۴ درصد گزارش شد؛ یعنی از میان ۴۰۲ شرکتکننده، ۸۷ نفر پیش از ۱۸ سالگی ازدواج کرده بودند.
این میزان در زنان بیشتر از مردان بود. طبق نتایج، ۲۶٫۵ درصد از زنان و ۱۳٫۴ درصد از مردان سابقه ازدواج زودهنگام داشتند. این تفاوت نشان میدهد که زنان در جمعیت بررسیشده بیشتر در معرض ازدواج پیش از ۱۸ سالگی قرار داشتهاند.
عوامل مؤثر؛ تحصیلات، درآمد و شرایط خانوادگی
تحلیلهای آماری نشان داد چند عامل با احتمال بیشتر ازدواج زودهنگام ارتباط داشتند. از جمله مهمترین عوامل پیشبینیکننده میتوان به سطح پایین تحصیلات فرد، سطح پایین تحصیلات والدین، زن بودن، درآمد پایین خانواده و خانهدار بودن اشاره کرد.
بر اساس نتایج، سطح پایین تحصیلات فرد با افزایش بیش از چهار برابری احتمال ازدواج زودهنگام همراه بود. همچنین، سطح پایین تحصیلات والدین یکی از قویترین عوامل مرتبط با این پدیده گزارش شد.
این یافتهها نشان میدهد ازدواج زودهنگام تنها یک تصمیم فردی یا خانوادگی نیست، بلکه با مجموعهای از عوامل آموزشی، اقتصادی و اجتماعی ارتباط دارد.
ارتباط با افزایش احتمال علائم افسردگی
بخش مهم این مطالعه به بررسی ارتباط ازدواج زودهنگام با علائم افسردگی اختصاص داشت. نتایج نشان داد افرادی که پیش از ۱۸ سالگی ازدواج کرده بودند، پس از تعدیل عوامل مخدوشکننده، با احتمال بیشتری علائم افسردگی را تجربه کردهاند.
طبق تحلیل نهایی، ازدواج زودهنگام با افزایش خطر علائم افسردگی همراه بود و نسبت شانس تعدیلشده برای این ارتباط ۱٫۶۰ گزارش شد. به بیان ساده، در جمعیت مورد بررسی، سابقه ازدواج زودهنگام با احتمال بالاتر بروز نشانههای افسردگی همراه بوده است.
اهمیت توجه به سلامت روان در گروههای آسیبپذیر
پژوهشگران تأکید کردهاند که یافتههای این مطالعه میتواند به عنوان شواهد اولیه برای طراحی مطالعات گستردهتر و مداخلات هدفمند در حوزه سلامت روان و سلامت اجتماعی مورد استفاده قرار گیرد.
از نگاه سلامت عمومی، این نتایج نشان میدهد افرادی که ازدواج زودهنگام را تجربه کردهاند، ممکن است نیاز بیشتری به غربالگری سلامت روان، حمایت روانشناختی، آموزش خانواده و دسترسی بهتر به خدمات سلامت داشته باشند.
با توجه به اینکه این پژوهش در یک شهرستان انجام شده است، تعمیم نتایج آن به کل کشور نیازمند احتیاط است. با این حال، مطالعه حاضر تصویری مهم از ارتباط میان شرایط اجتماعی و پیامدهای روانی در شمالغرب ایران ارائه میدهد.
منبع:
Azizi H, Davtalab Esmaeili E, Bastani P, Vaezi M, Sarbazi E, Khodamoradi F. Prevalence of and risk factors for early marriage and the correlations with depressive symptoms in northwest of Iran. Social Psychiatry and Psychiatric Epidemiology. Epub 2025 Feb 14.