قطره چشمی آزمایشی، واکنش به نور را در موش‌های نابینا بازگرداند

پژوهشگران با طراحی مولکول‌های حساس به نور، موفق شدند بخشی از عملکرد سلول‌های گیرنده نورِ ازدست‌رفته در شبکیه را در مدل‌های حیوانی جبران کنند؛ رویکردی که بدون ژن‌درمانی و بدون کاشت ایمپلنت الکترونیکی انجام شده است.

این ترکیبات که prosthe6 نام دارند، سلول‌های دوقطبی ON را در شبکیه هدف می‌گیرند؛ سلول‌هایی که پس از تخریب گیرنده‌های نوری در بیماری‌هایی مانند رتینیت پیگمنتوزا و دژنراسیون ماکولای وابسته به سن، اغلب همچنان باقی می‌مانند اما دیگر ورودی نوری دریافت نمی‌کنند.

مولکول‌ها با تابش نور تغییر شکل می‌دهند و سیگنالی مشابه پیام اولیه فوتورسپتورها ایجاد می‌کنند؛ به همین دلیل پژوهشگران از آن‌ها با عنوان «پروتز مولکولی» یاد می‌کنند. در آزمایش‌ها، لارو ماهی گورخری واکنش‌های چشمی وابسته به نور را بازیافت و موش‌های مبتلا به مدل‌های نابینایی ناشی از تخریب شبکیه نیز دوباره توانستند محیط روشن و تاریک را از هم تشخیص دهند.

نکته مهم آن است که دو ترکیب، یعنی prosthe6-12 و prosthe6-15، نه‌تنها با تزریق داخل چشم، بلکه با قطره چشمی نیز اثر نشان دادند. پاسخ نوری حیوانات در شدت روشنایی معمول فضای داخلی یا یک روز ابری دیده شد؛ بنابراین به نورهای بسیار پرشدت یا تجهیزات ویژه نیاز نداشت.

با این حال، این دستاورد هنوز در مرحله پیش‌بالینی است و هیچ کارآزمایی انسانی برای prosthe6 آغاز نشده است. این ترکیبات علت اصلی مرگ فوتورسپتورها را درمان نمی‌کنند و نمی‌توانند فعلاً درمان نابینایی در انسان تلقی شوند؛ اما می‌توانند مسیر تازه‌ای برای بازگرداندن بخشی از بینایی در دژنراسیون‌های پیشرفته شبکیه فراهم کنند.

نتایج این پژوهش در نشریه Journal of the American Chemical Society منتشر شده است.

DOI: ۱۰.۱۰۲۱/jacs.5c18611