کشف سیگنال مغزی پیشبینانه: مغز شما قبل از اینکه حرکتی کنید، «تصمیم اجتماعی» شما را لو میدهد
به گزارش آذرنگارنده: دانشمندان موفق شدهاند الگوی مغزی منحصربهفردی را شناسایی کنند که درست چند ثانیه پیش از آغاز تعاملات اجتماعی، در مغز شکل میگیرد. این پژوهش نشان میدهد که مغز پیش از آنکه فرد حرکتی انجام دهد، بهصورت فعال در حال آمادهسازی خود برای یک برخورد اجتماعی است. این مطالعه که توسط تیمی از […]
به گزارش آذرنگارنده:
دانشمندان موفق شدهاند الگوی مغزی منحصربهفردی را شناسایی کنند که درست چند ثانیه پیش از آغاز تعاملات اجتماعی، در مغز شکل میگیرد. این پژوهش نشان میدهد که مغز پیش از آنکه فرد حرکتی انجام دهد، بهصورت فعال در حال آمادهسازی خود برای یک برخورد اجتماعی است.
این مطالعه که توسط تیمی از پژوهشگران دانشگاه عبری اورشلیم به رهبری دکتر لیلا آویتان (Dr. Lilach Avitan) و با همکاری دانشجوی دکتری، ایمری لیفشیتز (Imri Lifshitz) انجام شده، در مرکز علوم مغزی «ادموند و لیلی سافرا» (ELSC) صورت گرفته و نتایج آن در مجله معتبر Nature Communications (با DOI: 10.1038/s41467-026-71666-8) منتشر شده است.
ردیابی تصمیمات اجتماعی در لحظه
محققان برای درک چگونگی شکلگیری تصمیمات اجتماعی، از ماهیهای گورخر (Zebrafish) استفاده کردند. این موجودات به دلیل شفاف بودن و ساختار مغزیشان، به دانشمندان اجازه میدهند تا فعالیتهای عصبی را در سطح تکتک سلولهای مغزی بهصورت زنده و با وضوح بالا مشاهده کنند.
تیم تحقیق یک سیستم آزمایشی ایجاد کرد که در آن یک ماهی، حرکات ماهی دیگری را مشاهده کرده و به آن واکنش نشان میداد. همزمان، محققان فعالیت تمام بخشهای مغز ماهی مشاهدهگر را در لحظه ثبت کردند. این روش به آنها اجازه داد تا «مسیر عصبی» تبدیل اطلاعات اجتماعی به یک عمل فیزیکی را دنبال کنند.
«حالت پیشاز تصمیمگیری»؛ سیگنالی در سراسر مغز
نتایج این پژوهش نشان داد که چند ثانیه پیش از آنکه ماهی برای نزدیک شدن به همنوع خود حرکت کند، مغز وارد وضعیتی متفاوت میشود. نکته کلیدی اینجاست که این فرایند تنها در یک منطقه خاص مغز رخ نمیدهد، بلکه یک تغییر هماهنگ در چندین بخش مغز است:
- افزایش فعالیت در «پالیوم» (Pallium): این بخش از مغز که با رفتارهای پیچیده در ارتباط است، فعالیت بیشتری نشان داد.
- کاهش فعالیت در سایر نواحی: همزمان با فعال شدن پالیوم، فعالیت در مناطق دیگر مغز کاهش یافت.
این تغییرات در کنار هم چیزی را ایجاد میکنند که پژوهشگران آن را «حالت پیشاز تصمیمگیری» (pre-decision state) مینامند. این الگوی مغزی بهطور قابلاعتمادی نشاندهنده این است که یک «رویکرد اجتماعی» در شرف وقوع است؛ حتی پیش از آنکه عضلات بدن برای حرکت منقبض شوند.
ارتباط بین فعالیت عصبی و «انگیزه اجتماعی»
این مطالعه علاوه بر شناساییِ زمانِ تصمیمگیری، ارتباطی بین شدت این سیگنال مغزی و تفاوتهای فردی در میزان اجتماعی بودن موجودات پیدا کرد. ماهیهایی که «حالت پیشاز تصمیمگیری» قویتری نشان میدادند، در مجموع موجودات اجتماعیتری بودند. این یافته پیشنهاد میکند که شدت فعالیت در این نواحی مغزی، بازتابدهنده «انگیزه اجتماعی» (social drive) فرد است.
دکتر آویتان در این باره میگوید: «این مطالعه یک امضای عصبیِ سراسری برای رفتارهای اجتماعی شناسایی کرده که پیش از حرکت ظاهر میشود. این امضا نه تنها پیشبینی میکند که آیا رفتار آینده اجتماعی خواهد بود یا خیر، بلکه نشان میدهد که فرد تا چه حد دارای انگیزه اجتماعی است.»
چرا این کشف مهم است؟
درک چگونگی تولید رفتارهای اجتماعی در مغز میتواند به ما کمک کند تا دریابیم چرا برخی افراد ذاتاً اجتماعیتر از دیگران هستند. از آنجا که ساختارهای مغزی مشابهی در بسیاری از گونهها (از جمله پستانداران) در رفتارهای اجتماعی نقش دارند، پژوهشگران معتقدند این یافتهها میتواند در آینده به درک بهتری از عملکرد اجتماعی انسان و همچنین اختلالاتی که در آن رفتارهای اجتماعی مختل شدهاند، منجر شود.