فناوری نوآورانه برای ارتقای کیفیت خواب REM: ابداع «چسب» پوشیدنی جدید بدون نیاز به دارو

به گزارش آذرنگارنده:

پژوهشگران دانشگاه تگزاس در آستین، گامی بزرگ در حوزه فناوری‌های پوشیدنی و علوم اعصاب برداشته‌اند. آن‌ها موفق به ابداع یک دستگاه زیست‌الکترونیک نرم و منعطف شده‌اند که می‌تواند بدون نیاز به دارو یا جراحی، کیفیت «خواب REM» (مرحله‌ای از خواب که در آن رویا می‌بینیم و مغز به بازسازی هیجانی می‌پردازد) را افزایش دهد.

این دستگاه که NEUSLeeP نام دارد، یک «چسب» (Patch) پوشیدنی است که روی پوست نصب می‌شود و ترکیبی از تحریک «فراصوت» (Ultrasound) ملایم و الکترودهای حساس برای پایش همزمان فعالیت‌های مغزی است.

اولین نمونه غیرتهاجمی برای تحریک عمقی مغز

به گفته کای وینگ «کوین» تانگ، سرپرست این پژوهش، این نخستین بار است که دانشمندان توانسته‌اند نواحی عمقی مغزِ درگیر در خواب REM را به شکلی غیرتهاجمی هدف قرار دهند و همزمان فعالیت‌های عصبی را در لحظه پایش کنند. این فناوری پتانسیل‌های تازه‌ای برای درک بهتر سازوکارهای خواب و درمان اختلالات آن در محیط خانه فراهم می‌کند.

نتایج آزمایش‌های بالینی اولیه

در مطالعه‌ای که نتایج آن در نشریه معتبر Nature Communications منتشر شده، ۲۸ شرکت‌کننده مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج حاصل از این آزمایش به شرح زیر بود:

• تسریع در ورود به خواب REM: شرکت‌کنندگان به‌طور میانگین ۴۳ دقیقه زودتر وارد مرحله خواب REM شدند.
• افزایش زمان خواب REM: مدت زمان حضور در این مرحله، به‌طور میانگین ۱۶ دقیقه طولانی‌تر بود.

این بهبود در هر دو گروهِ افراد سالم و افرادی که از مشکلات خواب رنج می‌بردند، مشاهده شد. همچنین، شرکت‌کنندگان گزارش دادند که این دستگاه بسیار راحت و ایمن است و هیچ عارضه جانبی قابل‌توجهی ایجاد نکرد.

از بهبود ضربان قلب تا مدیریت استرس

این پژوهش فراتر از زمان‌بندی خواب رفت. تحریک مغزی توسط NEUSLeeP در افراد سالم باعث بهبود «تغییرپذیری ضربان قلب» (HRV) شد؛ شاخصی که نشان‌دهنده انعطاف‌پذیری بدن در پاسخ به استرس است. اسکن‌های مغزی نیز تغییراتی در مدارهای عصبیِ مرتبط با تنظیم هیجانی نشان دادند که این احتمال را مطرح می‌کند که دستگاه در آینده برای افزایش تاب‌آوری روانی و بهبود خلق‌وخو نیز کاربرد داشته باشد.

اهمیت بالینی و گام‌های آینده

اختلال در خواب REM با بیماری‌هایی نظیر افسردگی، اضطراب و اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) پیوند مستقیمی دارد. در حال حاضر درمان‌های موجود، مانند دارو درمانی یا رفتاردرمانی، برای بسیاری موثرند اما ممکن است با عوارض جانبی همراه باشند یا سیستم‌های عصبی خاصِ درگیر در خواب REM را هدف قرار ندهند.

تیم پژوهشی اکنون قصد دارد اثربخشی NEUSLeeP را در گروه‌های بزرگ‌تر و به‌ویژه در بیماران مبتلا به PTSD، افسردگی و بی‌خوابی مزمن آزمایش کند. چشم‌انداز نهایی این پروژه، فراهم کردن ابزاری است که بیماران بتوانند در خانه و با روشی ایمن، خواب ترمیمی خود را بهینه کنند.

منبع:

Skin-attached bioadhesive patch enabling ultrasound deep brain stimulation and real-time electrophysiological monitoring for REM sleep enhancement

Kai Wing Kevin Tang et al.

نشریه Nature Communications

۴ ژوئن ۲۰۲۶

DOI: 10.1038/s41467-026-73787-6