یک پروتئین بسیار قدیمی ایمنی شاید کلید تقویت ایمنیدرمانی سرطان باشد
پژوهشگران ژاپنی گزارش کردهاند که یک پروتئین باستانی سیستم ایمنی به نام C3 میتواند در موفقیت یا شکست ایمنیدرمانی سرطان نقش مهمی داشته باشد؛ اما فقط زمانی که در خودِ محیط تومور تولید شود، نه وقتی که در خون در گردش است. به گزارش آذرنگارنده، این مطالعه که توسط محققان دانشگاه ناگویا انجام شده […]
پژوهشگران ژاپنی گزارش کردهاند که یک پروتئین باستانی سیستم ایمنی به نام C3 میتواند در موفقیت یا شکست ایمنیدرمانی سرطان نقش مهمی داشته باشد؛ اما فقط زمانی که در خودِ محیط تومور تولید شود، نه وقتی که در خون در گردش است.
به گزارش آذرنگارنده، این مطالعه که توسط محققان دانشگاه ناگویا انجام شده و نتایج آن در نشریه Nature Communications منتشر شده، نشان میدهد پروتئین کمپلمان C3 میتواند از ورود سلولهای سرکوبکننده ایمنی به ریزمحیط تومور جلوگیری کند و به این ترتیب، به سیستم ایمنی فرصت بیشتری برای حمله به سلولهای سرطانی بدهد.
C3؛ پروتئینی قدیمیتر از دستگاه گردش خون
C3 یکی از اجزای اصلی سامانه کمپلمان است؛ بخشی از ایمنی ذاتی که در مبارزه با عفونتها نقش مهمی دارد. این پروتئین از نظر تکاملی بسیار قدیمی است و حتی در جانداران سادهای مانند اسفنجها و عروسهای دریایی نیز دیده میشود.
بخش عمده C3 در بدن توسط کبد ساخته میشود و در خون گردش میکند. اما پژوهش جدید نشان میدهد آنچه در سرطان اهمیت دارد، نه C3 موجود در خون، بلکه C3 تولیدشده در خود بافت تومور است.
نقش سلولهای فیبروبلاست درون تومور
محققان دریافتند سلولهای موسوم به فیبروبلاستهای وابسته به سرطان در اطراف تومور میتوانند C3 تولید کنند. هرچه میزان این تولید بیشتر باشد، ورود سلولهای میلوئیدی سرکوبگر ایمنی و ماکروفاژهای نامطلوب به محیط تومور کمتر میشود.
این موضوع مهم است، زیرا حضور این سلولهای سرکوبگر میتواند اثر ایمنیدرمانیهایی مانند آنتیبادیهای ضد PD-1 را کاهش دهد و تومور را در برابر درمان مقاومتر کند.
C3 خون مهم نبود، C3 موضعی مهم بود
برای تفکیک اثر C3 خون از C3 موضعی، پژوهشگران در مدلهای حیوانی تولید C3 کبدی را بهشدت کاهش دادند. با وجود کاهش حدود ۹۰ درصدی C3 مشتق از کبد، اثر ایمنیدرمانی ضد PD-1 ضعیف نشد.
اما وقتی تولید C3 در فیبروبلاستهای داخل تومور متوقف شد، همان درمان ایمنی کارایی کمتری پیدا کرد؛ در حالی که سطح C3 خون فقط حدود ۹ درصد افت کرده بود.
این یافته نشان میدهد عامل تعیینکننده، C3 محلی در محل تومور است. این پروتئین پس از تجزیه، قطعهای به نام iC3b تولید میکند که ظاهراً از ورود سلولهای میلوئیدی مضر به تومور جلوگیری میکند.
احیای پاسخ به درمان در تومورهای مقاوم
در مرحله بعد، پژوهشگران بررسی کردند که آیا میتوان اثر محافظتی C3 را در تومورهایی که به ایمنیدرمانی پاسخ نمیدهند، تقلید کرد یا نه. آنها از دارویی استفاده کردند که عملکرد C3 را در جلوگیری از ورود سلولهای سرکوبگر بازسازی میکرد.
نتیجه این بود که تومورهایی که پیشتر به درمان مقاوم بودند، به ایمنیدرمانی پاسخ دادند و بقای موشها نیز بهطور معنیداری افزایش یافت.
شواهد مشابه در بیماران مبتلا به سرطان ریه
پژوهشگران سپس نمونههای انسانی سرطان ریه را نیز تحلیل کردند. در بیمارانی که سطح C3 در بافت اطراف تومور بالاتر بود، پاسخ به درمان بهتر و بقا طولانیتر گزارش شد.
حدود نیمی از این بیماران به درمان پاسخ دادند، در حالی که در میان بیمارانی با سطح پایینتر C3 در محیط تومور، هیچکدام پاسخ درمانی نشان ندادند. باز هم، غلظت C3 در خون با نتیجه درمان ارتباطی نداشت.
چرا این یافته مهم است؟
این مطالعه دو پیامد بالقوه مهم دارد:
- C3 موضعی میتواند بهعنوان یک نشانگر زیستی برای پیشبینی پاسخ به ایمنیدرمانی بررسی شود.
- تقلید یا تقویت اثر C3 در خودِ تومور شاید به طراحی درمانهای ترکیبی برای غلبه بر مقاومت به ایمنیدرمانی کمک کند.
البته این نتایج هنوز در مراحل اولیه قرار دارند و برای تبدیل شدن به درمان بالینی، به مطالعات انسانی بزرگتر و کارآزماییهای بالینی نیاز است.
منبع علمی
Miyai Y, et al. “Local, but not circulating, complement C3 shapes immune checkpoint blockade efficacy by controlling myeloid cell infiltration.”
Nature Communications, ۲۰۲۶.