۳ عادت رایج خواب که ممکن است مغز را سریعتر پیر کنند
به گزارش آذرنگارنده: یک مطالعه بزرگ تازه نشان میدهد برخی عادتهای رایج خواب ممکن است با نشانههایی از پیری مغز در سالهای بعد ارتباط داشته باشند؛ موضوعی که میتواند در افزایش خطر زوال شناختی و حتی آلزایمر نقش داشته باشد. پژوهشگران دانشگاه آریزونا در این تحقیق، دادههای مربوط به بیش از ۲۳ هزار بزرگسال […]
به گزارش آذرنگارنده:
یک مطالعه بزرگ تازه نشان میدهد برخی عادتهای رایج خواب ممکن است با نشانههایی از پیری مغز در سالهای بعد ارتباط داشته باشند؛ موضوعی که میتواند در افزایش خطر زوال شناختی و حتی آلزایمر نقش داشته باشد.
پژوهشگران دانشگاه آریزونا در این تحقیق، دادههای مربوط به بیش از ۲۳ هزار بزرگسال میانسال و سالمند را بررسی کردند. نتایج این مطالعه که در نشریه Alzheimer’s & Dementia منتشر شده، نشان میدهد سه الگوی خواب بیش از بقیه با تغییرات مغزی مرتبط بودهاند: کمتر یا بیشتر از محدوده توصیهشده خوابیدن، چرت زدن مکرر در طول روز و بیخوابی.
نشانهای در مغز که با افزایش سن بیشتر میشود
محققان در این پژوهش از اسکنهای مغزی MRI و پرسشنامههای مربوط به عادات خواب استفاده کردند. آنها بهطور ویژه حجم ضایعات ماده سفید مغز را اندازهگیری کردند؛ نواحیای از آسیب مغزی که با افزایش سن بیشتر میشوند و با خطر بالاتر زوال عقل، از جمله بیماری آلزایمر ارتباط دارند.
بررسیها نشان داد افرادی که:
- کمتر یا بیشتر از ۷ تا ۹ ساعت در شب میخوابیدند،
- در طول روز زیاد چرت میزدند،
- یا بیخوابی بیشتری را تجربه میکردند،
در سالهای بعد معمولاً حجم بیشتری از این ضایعات را در مغز خود داشتند.
بررسی روی بیش از ۲۳ هزار نفر
شرکتکنندگان ابتدا در فاصله سالهای ۲۰۰۶ تا ۲۰۱۰ به پرسشنامهای درباره پنج رفتار خواب پاسخ دادند:
- مدت زمان خواب
- چرت زدن در روز
- بیخوابی
- خوابآلودگی ناخواسته در روز
- خروپف
حدود ۹ سال بعد، از همین افراد MRI مغزی گرفته شد تا حجم ضایعات ماده سفید آنها سنجیده شود.
در نگاه اول، هر پنج رفتار خواب با افزایش این ضایعات ارتباط داشتند. اما وقتی پژوهشگران اثر عوامل دیگری مانند فشار خون بالا، سیگار کشیدن و کمتحرکی را در نظر گرفتند، فقط سه عامل همچنان معنادار باقی ماندند:
- خوابیدن خارج از محدوده توصیهشده
- چرت زدن مکرر در روز
- بیخوابی بیشتر
در این مرحله، خروپف و چرت ناخواسته روزانه دیگر ارتباط معناداری با این شاخص مغزی نشان ندادند.
کمخوابی بیش از همه جلب توجه کرد
در تحلیل تکمیلی، پژوهشگران مدت خواب را با دقت بیشتری بررسی کردند و دریافتند افرادی که کمتر از ۷ ساعت در شب میخوابند، نسبت به کسانی که در محدوده توصیهشده میخوابند، حجم بیشتری از ضایعات ماده سفید دارند.
با این حال، در این مطالعه شواهد روشنی دیده نشد که خواب طولانیتر از حد معمول نیز به همان اندازه با آسیب بیشتر ماده سفید همراه باشد؛ هرچند پژوهشگران تأکید کردهاند این موضوع باید در مطالعات بعدی، بهویژه در گروههایی با تعداد بیشتر افرادی که خواب طولانی دارند، دوباره بررسی شود.
درباره چرت روزانه هنوز سؤالهای مهمی باقی مانده است
یکی از یافتههای قابل توجه این مطالعه، ارتباط میان چرت زدن مکرر در روز و نشانههای پیری مغز بود. این در حالی است که برخی پژوهشهای دیگر نشان دادهاند چرتهای کوتاه میتوانند به هوشیاری و عملکرد شناختی کمک کنند.
به گفته پژوهشگران، پرسشنامه این مطالعه اطلاعاتی درباره مدت زمان چرتها یا زمان دقیق آنها نداشت. بنابراین هنوز مشخص نیست چرتهای کوتاه و گاهبهگاه همان اثری را دارند که چرتهای طولانی یا مکرر دارند یا نه.
آیا میتوان خطر را کاهش داد؟
نکته امیدوارکننده این است که هر سه عامل اصلی شناساییشده در این مطالعه، جزو عوامل قابل تغییر به شمار میروند. به گفته پژوهشگران، خواب میتواند یکی از ریسکفاکتورهایی باشد که با بهبود آن، شاید بتوان از شدت پیری مغز کم کرد و حتی خطر بیماریهایی مانند آلزایمر را کاهش داد.
البته پژوهشگران تأکید میکنند که این مطالعه فقط ارتباط را نشان میدهد و هنوز ثابت نمیکند که این عادتهای خواب بهطور مستقیم باعث آسیب مغزی میشوند. با این حال، نتایج آن بار دیگر اهمیت خواب منظم و کافی را برای سلامت مغز برجسته میکند.