بازنویسی تاریخ کشاورزی: دانههای بزرگ ۱۱ هزارساله، نتیجه «شرایط محیطی» بودند نه انتخاب انسان!
مطالعهای تازه روی دانههای غلات ۱۱ هزارساله در جنوب «لِوانت» (منطقه شام)، یکی از فرضیات دیرینه باستانشناسی درباره اهلیسازی گیاهان را به چالش کشید. این پژوهش نشان میدهد که افزایش اندازه دانهها در آغاز دوران نوسنگی، نه لزوماً به دلیل انتخاب ژنتیکی توسط انسان، بلکه حاصل تغییرات در شرایط آبوهوایی بوده است. به گزارش […]
مطالعهای تازه روی دانههای غلات ۱۱ هزارساله در جنوب «لِوانت» (منطقه شام)، یکی از فرضیات دیرینه باستانشناسی درباره اهلیسازی گیاهان را به چالش کشید. این پژوهش نشان میدهد که افزایش اندازه دانهها در آغاز دوران نوسنگی، نه لزوماً به دلیل انتخاب ژنتیکی توسط انسان، بلکه حاصل تغییرات در شرایط آبوهوایی بوده است.
به گزارش آذرنگار، پیش از این، باستانشناسان تصور میکردند که مشاهده دانههای بزرگتر در سایتهای باستانی دوران نوسنگی، نشانهای قطعی از این است که انسانهای اولیه با دستکاری خاک و کشاورزی سیستماتیک، گیاهان را بهسمت اهلیشدن سوق میدادند. اما پژوهش تیمی از دانشگاههای آکسفورد، کیل و دیگر مؤسسات علمی، با استفاده از تحلیل ایزوتوپی کربن، ابعاد جدیدی از این تاریخ را روشن کرده است.
راز نهفته در کربن
دکتر جید ویتلام (Jade Whitlam) و همکارانش در این مطالعه، دانههای جو و گندمدانه (Emmer wheat) را از سایتهای باستانی «الحمه» (el-Hemmeh) و «شارارا» (Sharara) بررسی کردند. برخلاف تصور پیشین، تجزیه و تحلیل ایزوتوپهای پایدار کربن نشان داد که تغییر در اندازه دانهها مستقیماً با میزان دسترسی گیاه به آب در زمان رشد مرتبط است.
دکتر پاسکال فلور، از محققان این پروژه، میگوید: «دانههای بزرگتر، ارزشهای ایزوتوپی نشاندهنده رشد در محیطهای مرطوبتر را داشتند، در حالی که دانههای کوچکتر (که از نظر مورفولوژیکی کاملاً وحشی بودند) در شرایط خشکتر رشد کرده بودند.»
پایان فرضیه «انقلاب ناگهانی کشاورزی»
این یافتهها نشان میدهد که تغییرات مشاهدهشده در اندازه دانهها، نتیجه انعطافپذیری رشدی (Developmental plasticity) گیاه نسبت به محیط بوده است، نه یک جهش ژنتیکی ناشی از انتخاب انسانی. به عبارت دیگر، گیاهان صرفاً به دلیل دریافت آب بیشتر، بزرگتر شدهاند و انسانها هنوز در مراحل اولیه مدیریت محیطی بودند.
پروفسور شریل ماکارویچ، نویسنده ارشد این مقاله، تأکید میکند که این شواهد، نظریه «نوسازی ناگهانی کشاورزی» را تضعیف کرده و نشان میدهد که کشاورزی نه یک رویداد رادیکال و ناگهانی، بلکه بخشی از تاریخ طولانی «ساخت کنام» (Niche construction) توسط شکارچی-گردآورندگانی بوده که به تدریج محیط اطراف خود را مدیریت میکردند.
این مطالعه تأکید میکند که انتخاب ژنتیکی برای صفاتی مانند «محور خوشه غیرشکننده» (Non-shattering rachis) که ویژگی اصلی غلات اهلی امروزی است، احتمالاً بسیار دیرتر از آنچه تصور میشد رخ داده است.
منبع علمی:
http://10.1073/pnas.2535274123