خواب حافظه را تقویت میکند، اما صرع میتواند این ارتباط را مختل کند
پژوهشگران میگویند هنگام خواب، سه ناحیه مهم مغز برای تثبیت و تقویت خاطرات تازه با یکدیگر هماهنگ میشوند؛ اما فعالیتهای صرعی میتواند این هماهنگی را بر هم بزند و عملکرد حافظه را کاهش دهد. به گزارش آذرنگارنده، پژوهشی تازه از سوی پژوهشگران مؤسسه «کندی کریگر» و دانشگاه «جانز هاپکینز» نشان میدهد که در زمان […]
پژوهشگران میگویند هنگام خواب، سه ناحیه مهم مغز برای تثبیت و تقویت خاطرات تازه با یکدیگر هماهنگ میشوند؛ اما فعالیتهای صرعی میتواند این هماهنگی را بر هم بزند و عملکرد حافظه را کاهش دهد.
به گزارش آذرنگارنده، پژوهشی تازه از سوی پژوهشگران مؤسسه «کندی کریگر» و دانشگاه «جانز هاپکینز» نشان میدهد که در زمان خواب، سه بخش مرتبط با حافظه در مغز شامل قشر اوربیتوفرونتال، تالاموس و هیپوکامپ فعالیت الکتریکی خود را با یکدیگر هماهنگ میکنند تا خاطرات تازه شکلگرفته حفظ و تقویت شوند.
این مطالعه، نخستین پژوهش انسانی است که بهطور مستقیم ارتباط میان این سه ناحیه مغزی را با فرایند تثبیت حافظه در خواب بررسی کرده است. یافتهها نشان میدهد هرچه هماهنگی میان این مناطق قویتر باشد، عملکرد حافظه بهتر خواهد بود. در مقابل، بروز امواج یا جهشهای صرعی میتواند این هماهنگی را مختل کرده و با کاهش عملکرد حافظه همراه شود.
خواب چگونه به حافظه کمک میکند؟
در جریان خواب، مغز صرفاً در حالت استراحت نیست؛ بلکه شبکههایی از فعالیت الکتریکی در بخشهای مختلف آن فعال میشوند. پژوهشگران در این مطالعه الگوهای ریتمیک مختلفی از فعالیت مغزی، از جمله نوسانهای عصبی، دوکهای خواب و ریپلهای هیپوکامپی را بررسی کردند. این الگوها نقش مهمی در انتقال و تثبیت اطلاعات جدید دارند.
نتایج نشان داد زمانی که این ریتمها میان قشر اوربیتوفرونتال، تالاموس و هیپوکامپ هماهنگتر عمل میکنند، توانایی افراد در بهخاطر سپردن اطلاعات نیز بهتر است. اما در بیماران مبتلا به صرع، فعالیتهای غیرطبیعی مغز یا همان جهشهای صرعی میتوانند این فرایند هماهنگ را قطع کنند.
دکتر «کاترین چو»، از نویسندگان این مطالعه و معاون بخش نورولوژی مؤسسه کندی کریگر، میگوید:
«ما تاکنون بهخوبی نمیدانستیم چرا بیماران مبتلا به صرع با مشکلات حافظه روبهرو میشوند. این یافتهها کمک میکند بخشی از این خلأ دانشی پر شود.»
اهمیت یافتهها برای درمان اختلالات شناختی در صرع
پژوهشگران معتقدند این یافتهها میتواند در آینده به شناسایی، پایش و درمان مشکلات شناختی مرتبط با صرع کمک کند. بررسی دقیقتر نحوه تعامل نواحی مغزی در خواب ممکن است مسیرهای تازهای برای کاهش اثرات منفی صرع بر حافظه فراهم کند.
«مارک کرامر»، استاد ریاضیات کاربردی و آمار در دانشگاه جانز هاپکینز و از نویسندگان این پژوهش، توضیح میدهد:
«هر ثبت مغزی حجم عظیمی از اطلاعات دارد و ما با ابزارهای ریاضی و آماری این پیچیدگی را به الگوهایی قابل فهم و دارای اهمیت بالینی تبدیل میکنیم. چنین کشفیاتی فقط با همکاری یک تیم میانرشتهای ممکن است.»
این پژوهش با عنوان
«A hierarchical cascade of sleep rhythms supports motor memory and is hijacked by epileptic spikes in human epilepsy»
در تاریخ ۳۰ ژوئن ۲۰۲۶ در نشریه Proceedings of the National Academy of Sciences منتشر شده است.
شناسه DOI:
۱۰.۱۰۷۳/pnas.2517454123
منبع: SciTechDaily / Kennedy Krieger Institute