موسیقی کلاسیک شاید به بازگشت عملکرد تخمدان کمک کند؛ یافته‌ای تازه از پژوهشگران دانشگاه علوم پزشکی تبریز

آذرنگارنده | سرویس سلامت: در ادامه معرفی دستاوردهای علمی دانشگاه علوم پزشکی تبریز در سلسله نشست‌های خبری «ترجمان دانش»، نتایج یک پژوهش تازه نشان می‌دهد که موسیقی کلاسیک می‌تواند در مدل حیوانی نارسایی زودرس تخمدان، به بهبود عملکرد تخمدان و حتی افزایش باروری کمک کند.

این مطالعه با عنوان «موسیقی کلاسیک وضعیت باروری را در مدل موش صحرایی نارسایی زودرس تخمدان بازگرداند» توسط جمعی از پژوهشگران دانشگاه علوم پزشکی تبریز و همکاران آن‌ها انجام شده و در سال ۲۰۲۲ در مجله BMC Complementary Medicine and Therapies منتشر شده است.

نارسایی زودرس تخمدان؛ مشکلی فراتر از ناباروری

نارسایی زودرس تخمدان یا POF یکی از مشکلات مهم سلامت باروری در زنان است که با اختلال در عملکرد تخمدان، کاهش رشد فولیکول‌ها و تغییرات هورمونی همراه می‌شود. این وضعیت می‌تواند به کاهش شانس باروری، اختلالات قاعدگی و افت هورمون‌های جنسی منجر شود.

پژوهشگران در سال‌های اخیر علاوه بر درمان‌های دارویی و هورمونی، به روش‌های غیردارویی و مکمل نیز توجه نشان داده‌اند. در همین راستا، تیم تحقیقاتی این مطالعه به بررسی اثر موسیقی‌درمانی با موسیقی کلاسیک موتزارت بر نارسایی زودرس تخمدان در مدل حیوانی پرداخت.

موسیقی موتزارت، روزی ۶ ساعت

در این پژوهش، برای ایجاد مدل حیوانی نارسایی زودرس تخمدان، از داروی سیکلوفسفامید استفاده شد. سپس موش‌های صحرایی مبتلا، به مدت ۴ و ۸ هفته روزانه ۶ ساعت در معرض موسیقی پیانوی کلاسیک موتزارت (K.448) با شدت صدای ۶۵ تا ۷۰ دسی‌بل قرار گرفتند.

پژوهشگران پس از این مداخله، تغییرات هورمونی، وضعیت بافت تخمدان، بیان برخی ژن‌های مرتبط با عملکرد عصبی ـ هورمونی و نیز وضعیت باروری حیوانات را بررسی کردند.

افزایش فولیکول‌های سالم و کاهش آسیب بافتی

نتایج بررسی‌های بافت‌شناسی نشان داد که پس از موسیقی‌درمانی، تعداد فولیکول‌های سالم تخمدانی در مراحل مختلف رشد به‌طور معناداری افزایش یافت. همچنین تعداد فولیکول‌های آتروفیک یا آسیب‌دیده کاهش پیدا کرد.

از سوی دیگر، شواهدی از کاهش رسوب کلاژن و فیبروز بافتی در تخمدان حیوانات تحت موسیقی‌درمانی دیده شد؛ موضوعی که می‌تواند نشانه‌ای از کاهش آسیب ساختاری تخمدان باشد.

تغییرات هورمونی به نفع بهبود عملکرد تخمدان

بررسی‌های هورمونی نیز نشان داد که موسیقی‌درمانی باعث شد سطح هورمون‌های FSH و LH که در نارسایی زودرس تخمدان افزایش می‌یابند، به مقادیر نزدیک‌تر به وضعیت طبیعی بازگردد. همچنین میزان استرادیول (E2) روند افزایشی نشان داد.

به بیان ساده، موسیقی کلاسیک در این مدل حیوانی توانست بخشی از اختلالات هورمونی مرتبط با نارسایی تخمدان را تعدیل کند؛ یافته‌ای که از دید پژوهشگران اهمیت قابل توجهی دارد.

اثر بر مغز و محور عصبی ـ هورمونی

یکی از بخش‌های مهم این مطالعه، بررسی تغییرات برخی ژن‌های مرتبط با تنظیم عصبی و هورمونی در هیپوتالاموس و هیپوکامپ بود. نتایج نشان داد که موسیقی‌درمانی توانسته بر بیان ژن‌هایی مانند Ntrk2، Crh و Pomc اثر بگذارد.

پژوهشگران معتقدند این یافته می‌تواند نشان‌دهنده نقش موسیقی در اثرگذاری بر محور مغز ـ هورمون ـ تخمدان باشد؛ محوری که در تنظیم باروری و عملکرد تولیدمثلی اهمیت اساسی دارد.

افزایش باروری در حیوانات تحت درمان

در مرحله پایانی، وضعیت باروری حیوانات نیز بررسی شد. نتایج نشان داد موش‌های مبتلا به نارسایی زودرس تخمدان که موسیقی دریافت کرده بودند، در مقایسه با گروه درمان‌نشده، تعداد بیشتری نوزاد متولد کردند.

این یافته، از نظر کاربردی، مهم‌ترین بخش مطالعه به شمار می‌رود؛ زیرا نشان می‌دهد موسیقی‌درمانی نه‌فقط بر شاخص‌های آزمایشگاهی و بافتی، بلکه بر پیامد نهایی باروری نیز ممکن است اثر داشته باشد.

موسیقی‌درمانی؛ رویکردی مکمل، نه جایگزین قطعی درمان

با وجود نتایج امیدوارکننده، پژوهشگران تأکید دارند که این مطالعه در مدل حیوانی انجام شده و هنوز برای تعمیم مستقیم آن به انسان باید مطالعات بیشتری صورت گیرد. با این حال، یافته‌ها نشان می‌دهد موسیقی‌درمانی می‌تواند به‌عنوان یک روش مکمل، غیرتهاجمی و کم‌هزینه در کنار سایر مداخلات مرتبط با مشکلات باروری مورد توجه قرار گیرد.

این پژوهش همچنین اهمیت توجه به عوامل غیر دارویی و بین‌رشته‌ای در پزشکی باروری را برجسته می‌کند؛ موضوعی که می‌تواند مسیر تازه‌ای برای تحقیقات آینده بگشاید.

منبع:

Nazdikbin Yamchi N, et al. Classical music restored fertility status in rat model of premature ovarian failure. BMC Complementary Medicine and Therapies. 2022;22:290.