شوک قیمتی و آشفتگی مدیریتی؛ نمایشگاه مجازی کتاب تهران در بن‌بست رکود

هفتمین دوره نمایشگاه مجازی کتاب تهران در حالی به ایستگاه پایانی نزدیک می‌شود که تلاقی بحران‌های اقتصادی، گرانی بی‌سابقه کاغذ و تصمیمات ناگهانی مدیران، این رویداد بزرگ فرهنگی را با رکودی کم‌سابقه مواجه کرده است.

به گزارش پایگاه خبری آذرنگارنده به نقل از پیام ما، صنعت نشر ایران که پیش از این نیز زیر فشار تورم و کاهش قدرت خرید مردم قرار داشت، اکنون با تبعات اقتصادی ناشی از تنش‌های منطقه‌ای و جهش هزینه‌های تولید، روزهای سخت‌تری را تجربه می‌کند. گزارش‌ها حاکی از آن است که کتاب، بیش از هر زمان دیگری از سبد خرید خانواده‌های ایرانی حذف شده و نمایشگاه مجازی نیز نتوانسته است نقش منجی را برای این بازار نیمه‌جان ایفا کند.

زمان‌بندی نامناسب و جیب‌های خالی مخاطبان

یکی از اصلی‌ترین انتقادهای وارد شده به نمایشگاه امسال، زمان‌بندی برگزاری آن است. برگزاری نمایشگاه در دهه سوم اردیبهشت‌ماه و در روزهایی که توان مالی طبقه متوسط به حداقل رسیده، عملاً بخشی از مخاطبان پیگیر کتاب را از خرید محروم کرده است. علاوه بر این، ابلاغ ناگهانی زمان برگزاری، فرصت برنامه‌ریزی برای چاپ آثار جدید را از ناشران سلب کرد؛ به‌طوری‌که بسیاری از آن‌ها تنها چند روز مانده به آغاز رویداد از زمان دقیق آن مطلع شدند.

چالش هزینه‌های پستی؛ وقتی فروش دیگر صرفه ندارد

برخلاف سال‌های گذشته، امسال بخشی از هزینه‌های ارسال پستی بر عهده ناشران گذاشته شده است. این تصمیم در کنار هزینه‌های بسته‌بندی و پاکت، عملاً سود فروش به‌ویژه برای کتاب‌های ارزان‌قیمت را از بین برده است. بسیاری از ناشران معتقدند با فرمول جدید، فروش بخشی از آثار نه‌تنها سودی ندارد، بلکه با ضرر اقتصادی همراه است.

ابهامات در حمایت‌های دولتی و قوانین عرضه

حذف بن‌های سنتی خرید و جایگزینی آن با مدل‌های جدید تخفیف، با واکنش منفی خریداران مواجه شده است. این در حالی است که به گفته فعالان حوزه نشر، علی‌رغم صرفه‌جویی کلان دولت در عدم برگزاری فیزیکی نمایشگاه، بودجه‌های حمایتی و تبلیغات شهری برای تشویق مردم به کتاب‌خوانی به شکل محسوسی کاهش یافته است. همچنین تغییر مداوم قوانین درباره سال انتشار کتاب‌های مجاز برای عرضه (تردید میان سال ۱۴۰۰ یا ۱۴۰۲)، بر سردرگمی ناشران افزوده است.

مخدوش شدن هویت بصری کتاب‌ها

در اقدامی عجیب، سامانه نمایشگاه با قرار دادن لوگوی «خانه کتاب و ادبیات ایران» روی تصویر جلد کتاب‌ها، هویت بصری آثار و فرصت تبلیغاتی ناشران را مخدوش کرده است؛ جزئیاتی که شاید کوچک به نظر برسد اما نشان‌دهنده نبود نگاه تخصصی در طراحی زیرساخت‌های این نمایشگاه است.

فرجام سخن

نمایشگاه مجازی کتاب که می‌توانست با حذف فاصله‌های جغرافیایی، عدالت فرهنگی را برقرار کند، اکنون زیر فشار تورم، بحران کاغذ و ضعف‌های مدیریتی، رمق خود را از دست داده است. کارشناسان هشدار می‌دهند اگر سیاست‌های حمایتی به‌سرعت بازنگری نشود، صنعت نشر کشور با موج جدیدی از تعطیلی واحدها و ریزش مخاطبان روبرو خواهد شد