رابطه شگفتانگیز میان ژنهای انسان و ساختار زبانها
پژوهشی جهانی نشان میدهد مناطقی که از نظر ژنتیکی تنوع بیشتری دارند، لزوماً از نظر ساختار زبانی متنوعتر نیستند. برعکس، انزوای طولانیمدت جمعیتها میتواند تنوع ساختاری زبانها را افزایش دهد، در حالی که مهاجرت و آمیختگی جمعیتی، زبانها را به یکدیگر شبیهتر میکند. به گزارش آذرنگار، پژوهشگران دانشگاه زوریخ با ترکیب دادههای گسترده ژنتیکی و […]
پژوهشی جهانی نشان میدهد مناطقی که از نظر ژنتیکی تنوع بیشتری دارند، لزوماً از نظر ساختار زبانی متنوعتر نیستند. برعکس، انزوای طولانیمدت جمعیتها میتواند تنوع ساختاری زبانها را افزایش دهد، در حالی که مهاجرت و آمیختگی جمعیتی، زبانها را به یکدیگر شبیهتر میکند.
به گزارش آذرنگار، پژوهشگران دانشگاه زوریخ با ترکیب دادههای گسترده ژنتیکی و زبانشناختی، رابطهای معکوس میان تنوع ژنتیکی انسانها و تنوع ساختاری زبانها در مناطق مختلف جهان شناسایی کردهاند.
در مناطقی که طی هزاران سال محل مهاجرت، جابهجایی و اختلاط جمعیتها بودهاند، تنوع ژنتیکی معمولاً بیشتر است. با این حال، تماس مداوم میان گروههای انسانی باعث میشود ویژگیهای زبانی از زبانی به زبان دیگر منتقل شوند و ساختار زبانها بهتدریج شباهت بیشتری پیدا کند.
در مقابل، جمعیتهایی که برای مدت طولانی در انزوا زندگی کردهاند، معمولاً از تنوع ژنتیکی کمتری برخوردارند؛ اما زبانهای آنها فرصت بیشتری برای تحول مستقل داشتهاند. به همین دلیل، این زبانها میتوانند تفاوتهای چشمگیری در دستور زبان، آواها و شیوه بیان معنا پیدا کنند.
انزوا؛ عامل حفظ تنوع زبانی
به گفته پژوهشگران، مناطقی مانند گینه نو و هیمالیا نمونههایی برجسته از این الگو هستند. این مناطق از نظر ژنتیکی نسبتاً منزویاند، اما تنوع ساختاری زبانها در آنها بسیار بالاست.
آنا گراف، زبانشناس و نویسنده اصلی مطالعه، میگوید: «مناطقی که جمعیتهای انسانی در آنها بیشتر با یکدیگر آمیختهاند، از نظر ژنتیکی متنوعترند، اما زبانهایشان از نظر ساختاری شباهت بیشتری دارد. در مقابل، انزوای طولانیمدت، با وجود کاهش تنوع ژنتیکی، امکان شکلگیری تنوع زبانی بیشتری را فراهم میکند.»
پژوهشگران در تحلیل خود عواملی مانند فاصله جغرافیایی، تراکم جمعیت، شرایط محیطی و تاریخ سکونت انسان در قارهها را نیز در نظر گرفتند. به گفته آنان، حتی پس از کنترل این عوامل، رابطه معکوس میان تنوع ژنتیکی و تنوع زبانی همچنان پابرجا بود.
زبانها؛ بازتابی از تاریخ جمعیتهای انسانی
این یافتهها نشان میدهد زبانها تنها ابزار ارتباطی نیستند، بلکه بخشی از تاریخ جمعیتهای انسانی را نیز در خود حفظ میکنند. مهاجرت و تماس میان گروهها میتواند برخی ویژگیهای زبانی را گسترش دهد و تفاوتها را کاهش دهد؛ در حالی که جدایی جمعیتها، مسیرهای مستقل و متنوعی برای تحول زبان ایجاد میکند.
در واقع، همان فرایندهایی که جمعیتهای انسانی را از یکدیگر جدا نگه میدارند، میتوانند زبانهای آنان را نیز در مسیرهای متفاوتی تکامل دهند.
منبع علمی
Anna Graff, Erik J. Ringen, Taras Zakharko, Mark Stoneking, Kentaro K. Shimizu, Balthasar Bickel & Chiara Barbieri
An inverse correlation between structural linguistic and human genetic diversity
Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS)