فسیل ۳۲۴ میلیون ساله راز فتح خشکی توسط حشرات را فاش کرد؛ پاروزنان دوزیست در مرز آب و خشکی

کشف فسیل شگفت‌انگیز یک حشره اولیه ۳۲۴ میلیون ساله در تگزاس غربی، شکاف عمیق ۸۰ میلیون ساله در تاریخ تکامل را پر کرد و نشان داد نیاکان حشرات امروزی نه در یک جهش ناگهانی، بلکه طی یک مرحله دوزیستی طولانی و با کمک اندام‌های پارومانند روی شکم خود به خشکی پا گذاشتند.

به گزارش پایگاه خبری آذرنگار، امروزه حشرات پرجمعیت‌ترین و متنوع‌ترین گروه جانوری روی کره زمین هستند که تقریباً تمامی اکوسیستم‌های خشکی را به تسخیر خود درآورده‌اند. با این حال، نحوه گذار نیاکان آبزی آن‌ها (سخت‌پوستان باستانی) به خشکی و تبدیل شدن به موجوداتی شش‌پا، همواره یکی از معماهای بزرگ دیرینه‌شناسی بوده است؛ چراکه پیش از این یک «شکاف فسیلی ۸۰ میلیون ساله» میان تخمین‌های ژنتیکی و کهن‌ترین فسیل‌های پرتعداد حشرات وجود داشت.

اکنون مطالعه‌ای بین‌المللی به سرپرستی چنیانگ کای (Chenyang Cai) از مؤسسه زمین‌شناسی و دیرینه‌شناسی نانجینگ (NIGPAS) و اریک تیهلکا (Erik Tihelka) از دانشگاه کمبریج که در ژورنال برجسته Nature منتشر شده، نوری تازه بر این حلقه مفقوده تکاملی تابانده است.

گونه جدید: Chosha praecursor

این فسیل که متعلق به دوره کربونیفر پسین (حدود ۳۲۴ میلیون سال پیش) است، درون سنگ‌های رسی در تگزاس غربی با جزئیات آناتومیک خیره‌کننده‌ای حفظ شده است. این جانور حدود ۳.۲ تا ۵ سانتی‌متر طول داشته و دارای بدنی بندبند، ۶ پای حرکتی روی قفسه سینه، زائده تخم‌گذار (Ovipositor) و رشته‌های انتهای دم بوده است.

شگفت‌انگیزترین ویژگی این حشره در بندهای ۱ تا ۹ شکم آن نهفته است:

• شکم این موجود دارای ردیفی از اندام‌های مفصلی بود که در بخش‌های انتهایی به شکل پدال‌ها و پاروهای پهن شنا درآمده بودند.
• این آناتومی نشان می‌دهد جانور به جای زندگی کاملاً خشکی‌زی یا کاملاً آبزی، سبکی دوزیست داشته و در دلتاها و باتلاق‌های کم‌عمق ساحلی زندگی می‌کرده است؛ جایی که هم با ۶ پای خود در گل‌ولای ساحلی راه می‌رفته و هم با پاروهای شکمی در آب شنا می‌کرده است.

حل معمای ۸۰ میلیون ساله و نحوه حذف پاهای اضافه

تیم پژوهشی با مقایسه این نمونه با فسیل‌های مبهم دوران دوونین در اسکاتلند و کربونیفر در ایلینوی، یک دودمان کهن از «حشرات ساقه» (Stem Insects) را شناسایی کردند که تاریخ تنوع اولیه حشرات را تا اوایل دوونین به عقب می‌برد و شکاف میان ساعت مولکولی و شواهد سنگواره‌ای را پیوند می‌دهد.

این یافته‌ها اثبات می‌کند حشرات در آغاز مهاجرت به خشکی، اندام‌های شنای به ارث رسیده از اجداد سخت‌پوست خود را بلافاصله از دست ندادند، بلکه در طول میلیون‌ها سال زندگی در حاشیه مرطوب آب‌ها، به تدریج این پاهای شکمی تحلیل رفته و حذف شدند. این فرآیند تکاملی، قفسه سینه را منحصراً برای حرکت (با ۶ پا) و شکم را برای هضم، تولیدمثل و بقا در خشکی اختصاصی کرد.

مشخصات منبع علمی:

• عنوان مقاله: Amphibious stem-insect sheds light on colonization of land
• نویسندگان: Erik Tihelka, Carlos Vásquez, Michael S. Engel, Frederick R. Schram, Jesus Lozano-Fernandez, Chenyang Cai
• ژورنال: Nature (انتشار: ۲۶ اوت ۲۰۲۶)
• شناسه دیجیتال (DOI): ۱۰.۱۰۳۸/s41586-026-10961-2