کهکشان سیگاری؛ چرا کهکشان M82 دود قرمز به فضا می‌فرستد؟

به گزارش آذرنگارنده:

در تصویری خیره‌کننده از فضا، کهکشان M82 که به «کهکشان سیگاری» (Cigar Galaxy) معروف است، با رشته‌هایی از گاز و غبار قرمز رنگ دیده می‌شود که مانند دود از مرکز آن به بیرون پرتاب می‌شوند. اما منشأ این «دود کیهانی» چیست؟

اخترشناسان معتقدند این پدیده به دلیل یک ابر باد کهکشانی بسیار قدرتمند رخ می‌دهد؛ جریانی عظیم از ذرات که توسط فعالیت شدید ستاره‌زایی در مرکز این کهکشان ایجاد شده است.

کهکشانی با تولدهای ستاره‌ای انفجاری

کهکشان M82 در فاصله حدود ۱۲ میلیون سال نوری از زمین و در صورت فلکی دب اکبر (Ursa Major) قرار دارد. این کهکشان از نوع کهکشان‌های ستاره‌فشان (Starburst Galaxy) است؛ یعنی در آن نرخ تولد ستاره‌ها بسیار بیشتر از حالت معمول است.

دانشمندان می‌گویند این فعالیت شدید احتمالاً پس از یک عبور نزدیک از کهکشان مارپیچی بزرگ M81 آغاز شده است. این برخورد گرانشی گازهای درون کهکشان را به هم ریخت و موجی از تشکیل ستاره‌های جدید را به راه انداخت.

شکل‌گیری «ابر باد کهکشانی»

با تولد تعداد زیادی ستاره پرجرم، مقدار عظیمی بادهای ستاره‌ای و انفجارهای ابرنواختری ایجاد می‌شود. ترکیب این نیروها باعث شکل‌گیری جریانی عظیم از ذرات می‌شود که از مرکز کهکشان به بیرون رانده می‌شود؛ پدیده‌ای که اخترشناسان آن را ابر باد کهکشانی (Galactic Superwind) می‌نامند.

این جریان قدرتمند گاز و غبار میان‌ستاره‌ای را با خود به بیرون می‌برد و رشته‌های عظیمی از مواد را شکل می‌دهد که در تصاویر به صورت ساختارهای قرمز و نارنجی درخشان دیده می‌شوند.

«دود» کیهانی از چه ساخته شده است؟

ذرات غبار موجود در این جریان احتمالاً از محیط میان‌ستاره‌ای خود کهکشان سرچشمه گرفته‌اند. جالب اینکه اندازه این ذرات تقریباً مشابه ذرات موجود در دود سیگار است؛ موضوعی که تا حدی دلیل نام‌گذاری این کهکشان به «سیگاری» را توضیح می‌دهد.

این رشته‌های گاز و غبار تا بیش از ۱۰ هزار سال نوری از مرکز کهکشان امتداد دارند.

تصویری از همکاری دو تلسکوپ بزرگ

تصویر منتشرشده از این کهکشان در واقع ترکیبی از داده‌های دو تلسکوپ فضایی قدرتمند است:

• تلسکوپ فضایی هابل (نور مرئی)
• تلسکوپ فضایی جیمز وب (نور فروسرخ)

در این تصویر، کهکشان تقریباً از لبه دیده می‌شود و رشته‌های عظیم گاز و غبار از بالا و پایین آن مانند ستون‌هایی در فضا گسترش یافته‌اند.

درخشان‌ترین کهکشان فروسرخ آسمان

کهکشان M82 یکی از درخشان‌ترین کهکشان‌ها در طول‌موج فروسرخ است، زیرا مقدار زیادی غبار گرم دارد که نور فروسرخ منتشر می‌کند.

با وجود فاصله زیاد، این کهکشان حتی با تلسکوپ‌های کوچک آماتوری نیز در صورت فلکی دب اکبر قابل مشاهده است.