تاج جنوبی؛ هم‌نشینی شگفت‌انگیز ستارگان نوزاد و کهنسال در آسمان

صورت فلکی «تاج جنوبی» یا Corona Australis در تازه‌ترین تصویر نجومی، صحنه‌ای خیره‌کننده از هم‌جواری اجرام جوان و بسیار کهنسال کیهانی را به نمایش گذاشته است؛ منطقه‌ای که از یک سو میزبان ابرهای زایش ستاره و از سوی دیگر، خوشه‌ای از ستارگان نزدیک به سن جهان است.

به گزارش آذرنگارنده، در بخش چپ این تصویر، «ابر تاج جنوبی» دیده می‌شود؛ مجموعه‌ای از سحابی‌های بازتابی و گسیلشی که در فاصله حدود ۴۳۰ سال نوری از زمین قرار دارد و یکی از نزدیک‌ترین نواحی ستاره‌ساز به سیاره ما به شمار می‌رود.

دانشمندان می‌گویند گاز موجود در این ابر آن‌قدر سرد است که دمایش به حدود منفی ۲۶۰ درجه سلسیوس می‌رسد؛ شرایطی که امکان رمبش گاز و شکل‌گیری پیش‌ستاره‌ها را فراهم می‌کند. ستارگان تازه‌متولدشده نیز با بازتاب نور خود از ذرات پیرامونی، طیف‌های آبی‌رنگ زیبایی را در این ابر پدید آورده‌اند.

در همین ناحیه، سامانه دوتایی «R Coronae Australis» نیز نقش مهمی در شکل‌گیری نمای سحابی NGC 6729 دارد. حرکت مداری این دو ستاره، گاز و غبار اطراف را دستخوش آشفتگی می‌کند و ستاره جوان‌تر این سامانه با تابش فرابنفش خود، گازهای نزدیک را یونیده کرده و باعث درخشش آن‌ها می‌شود.

در بخش بالا و سمت راست تصویر نیز خوشه ستاره‌ای «لوستر» یا NGC 6723 دیده می‌شود؛ جرمی که اگرچه در ظاهر نزدیک به ابر ستاره‌ساز تاج جنوبی به نظر می‌رسد، اما در واقع ده‌ها هزار سال نوری دورتر قرار دارد. این خوشه کروی طی چند دوره ستاره‌زایی شکل گرفته و برخی از ستارگان آن اندکی جوان‌تر از دیگر اعضای خوشه هستند، اما در مجموع بخش بزرگی از آن را ستارگانی تشکیل می‌دهند که تقریباً هم‌سن جهان‌اند.

این تصویر، جلوه‌ای کم‌نظیر از تنوع زمانی در کیهان را نشان می‌دهد؛ جایی که ستارگان نوزاد و ستارگان بسیار پیر، در یک قاب آسمانی کنار هم دیده می‌شوند، هرچند در واقعیت فاصله‌ای عظیم آن‌ها را از یکدیگر جدا کرده است.