«خفاش کیهانی» به استقبال سامروین رفت؛ سحابی‌ای رازآلود که زایشگاه ستارگان است

به گزارش آذرنگارنده:

در آستانه Summerween، جشن میانه‌سالی با حال‌وهوای هالووین، تصویری چشمگیر از جرمی آسمانی با ظاهری وهم‌آلود توجه علاقه‌مندان نجوم را جلب کرده است: سحابی خفاش کیهانی یا LDN 43. این جرم با بال‌هایی گسترده و سایه‌ای تیره، در نگاه اول بیشتر به نمادی هالووینی شباهت دارد، اما در واقع یکی از مناطق فعال زایش ستاره‌ای در فضاست.

جشن Summerween که حال‌وهوای هالووین را به میانه سال می‌آورد، مرزهای جغرافیایی و فصلی را هم پشت سر گذاشته است؛ هرچند در نیمکره شمالی تابستان است و در نیمکره جنوبی زمستان. در چنین فضایی، «خفاش کیهانی» به‌خوبی با این مناسبت هماهنگ به نظر می‌رسد: جرمی تاریک، سرخ‌فام و مرموز که در دل خود، فرایندهای پرانرژی تولد ستارگان را پنهان کرده است.

سحابی‌ای با ظاهری ترسناک اما ماهیتی زاینده

با وجود ظاهر شبح‌گون و هاله دلهره‌آورش، سحابی خفاش کیهانی نباید با Bat Nebula یا NGC 6995 اشتباه گرفته شود. این دو جرم آسمانی متفاوت‌اند و در اینجا صحبت از LDN 43 است؛ ساختاری از گاز و غبار متراکم که به شکلی شبیه به یک خفاش با بال‌های باز دیده می‌شود.

گستره این سحابی به حدود ۱۲ سال نوری می‌رسد و ابرهای غلیظ آن بخش زیادی از نور نواحی داخلی را پنهان می‌کنند. با این حال، بخشی از نور ستارگان جوانی که در درون آن در حال شکل‌گیری هستند، از میان این لایه‌های تیره عبور می‌کند و نشانه‌هایی از فعالیت شدید درون سحابی را آشکار می‌سازد.

چرا این سحابی سرخ می‌درخشد؟

رنگ سرخ و وهم‌انگیز این جرم آسمانی نتیجه یک فرایند شناخته‌شده در فیزیک سحابی‌هاست. نور فرابنفش گسیل‌شده از ستارگان جوان، گاز هیدروژن موجود در سحابی را برانگیخته می‌کند. وقتی اتم‌های هیدروژن از این برانگیختگی بازمی‌گردند، بخشی از انرژی را به شکل نور آزاد می‌کنند و همین موضوع باعث درخشش قرمزفام سحابی می‌شود.

به بیان ساده، این رنگ ترسناک در واقع نشانه‌ای از فعالیت شدید ستاره‌زایی درون سحابی است، نه مرگ یا ویرانی کیهانی.

نشانه‌ای از تولد ستاره در «سر خفاش»

یکی از جالب‌ترین بخش‌های این تصویر، جریانی از گاز هیدروژن درخشان است که به نظر می‌رسد از ناحیه «سر خفاش» بیرون می‌آید. چنین فوران‌ها یا جت‌هایی معمولاً نشانه‌ای مهم از شکل‌گیری ستارگان جوان هستند.

در مراحل آغازین تولد، ستارگان نوزاد اغلب بخشی از ماده اطراف خود را از طریق جریان‌های باریک و پرسرعت به بیرون پرتاب می‌کنند. بنابراین این جت درخشان می‌تواند سرنخی مستقیم از فرایندهای پنهانی باشد که در دل این توده غبارآلود در حال وقوع‌اند.

جمع‌بندی

سحابی خفاش کیهانی نمونه‌ای جذاب از این واقعیت است که در کیهان، ظاهر همیشه گویای ماهیت نیست. این ساختار که در نگاه نخست ترسناک و رازآلود به نظر می‌رسد، در حقیقت گهواره‌ای برای تولد ستارگان جدید است. درخشش سرخ هیدروژن، نور ستارگان جوانی را بازتاب می‌دهد که در میان ابرهای متراکم پنهان شده‌اند، و جت بیرون‌زده از آن نیز نشانه‌ای از تداوم این زایش کیهانی است.

در نتیجه، «خفاش کیهانی» نه پیام‌آور تاریکی، بلکه نمادی از آفرینش و تولد در دل تاریکی فضا است.