«پشمک‌های کیهانی»: تماشای مهدکودک ستاره‌ای در صورت فلکی عقرب

به گزارش آذرنگارنده به نقل از ناسا:

اگرچه در این تصویر به نظر می‌رسد با توده‌هایی شبیه به پشمک روبرو هستیم، اما این ابرهای رنگارنگ کیلومترها با زمین فاصله دارند. تصویر خیره‌کننده امروز که از شهر کادیز (Cádiz) در اسپانیا ثبت شده، بخشی از مجموعه ابرهای «رو-مارافسای» (Rho Ophiuchi) را نشان می‌دهد؛ منطقه‌ای که همچون یک فرشینه (Tapestry) غنی، آمیزه‌ای از پدیده‌های نجومی جوان و پیر را در خود جای داده است.

این ابرهای رنگارنگ در واقع یکی از نزدیک‌ترین «مناطق ستاره‌زایی» به منظومه شمسی ما هستند و صدها جرم ستاره‌ای جوان، از جمله پیش‌ستاره‌ها و ستاره‌های نوع T ثوری (T Tauri) را در دل خود پرورش می‌دهند.

چرا این ابرها این‌قدر رنگارنگ هستند؟

ساختار رنگی این مجموعه به‌دلیل فرآیندهای پیچیده فیزیکی است:

• سحابی بازتابی آبی: نور ستاره‌های سه‌گانه در مرکز این مجموعه، به دانه‌های ریز غبار برخورد کرده و منعکس می‌شود و این رنگ آبی درخشان را ایجاد می‌کند.
• سحابی گسیلشی قرمز: تابش فرابنفش ستاره‌های بسیار داغ، گاز هیدروژنِ اطراف را یونیزه می‌کند که نتیجه آن درخشش سرخ‌رنگ این منطقه است.
• منطقه زرد‌رنگ: ستاره «قلب‌العقرب» (Antares)، یک ابرغول سرخ که ابعاد آن به اندازه‌ای بزرگ است که اگر در مرکز منظومه شمسی قرار می‌گرفت، می‌توانست کل کمربند سیارکی ما را در خود ببلعد، نور منطقه زرد‌رنگ این تصویر را تأمین می‌کند.
• لکه‌های تاریک: غبارهای میان‌ستاره‌ای غلیظ نیز مانند سایه‌هایی، مانع از عبور نور شده و بخش‌هایی از رنگ‌های این مجموعه را مسدود می‌کنند.

از سیاره‌زایی تا خوشه‌های باستانی

مشاهدات اخیر تلسکوپ فضایی جیمز وب (JWST) نشان می‌دهد که در این منطقه سایه‌هایی توسط دیسک‌های پیراستاره‌ای پنهان ایجاد شده است؛ این دیسک‌ها در واقع «گهواره‌های سیاره‌ای» هستند که مراحل اولیه شکل‌گیری سیارات را نشان می‌دهند.

در گوشه پایین سمت راست این تصویر، شاهد حضور خوشه کروی مسیه ۴ (Messier 4) هستیم. این خوشه تقریباً هم‌سنِ جهان است و در اینجا شاهدِ هیاهوی ستاره‌های جوانی است که در کهکشان راه شیری در حال تولد هستند؛ تقابلی دیدنی میان یکی از کهن‌ترین ساختارهای کیهانی و یکی از پرشورترین مناطق ستاره‌زایی