وقتی روز ناگهان شب می‌شود؛ واکنش حیرت‌انگیز حیوانات و پرندگان به پدیده خورشیدگرفتگی کامل

تاریکی ناگهانی ناشی از کسوف کامل، ریتم شبانه‌روزی حیات‌وحش را به شکلی شگفت‌آور برهم می‌زند؛ از رفتن زودهنگام پرندگان به آشیانه‌ها و خوابیدن مرغابی‌ها تا آغاز سرود شبانه قورباغه‌ها و جیرجیرک‌ها در دل روز.

به گزارش پایگاه خبری آذرنگار به نقل از سرویس نجومی ناسا (APOD)، تماشای خورشیدگرفتگی کامل (Total Solar Eclipse) در دل طبیعت بکر، تنها یک پدیده شگفت‌انگیز نجومی نیست، بلکه نمایشی کم‌نظیر از رفتارشناسی جانوران در پاسخ به دگرگونی ناگهانی نور و دماست. تصویری شاخص از لهستان که لک‌لکی را در فاز جزئی کسوف در حال استراحت در آشیانه نشان می‌دهد، توجه دانشمندان و طبیعت‌دوستان را به این واکنش‌های غریزی جلب کرده است.

فریب ساعت زیستی جانوران در تاریکی نیمروزی

با ورود ماه به مسیر کامل میان زمین و خورشید و فرورفتن آسمان روز در تاریکی مطلق (Totality)، تغییرات رفتاری ملموسی در زیست‌بوم رخ می‌دهد:

• سکوت پرندگان و آماده‌باش برای خواب: اکثر پرندگان آوازه‌خوان با محو شدن نور خورشید دچار سکوت ناگهانی می‌شوند. مرغابی‌ها و دیگر پرندگان آبزی با این تصور که شب فرا رسیده، خود را برای خواب آماده می‌کنند؛ آن‌ها برخلاف باور عامیانه، سر را زیر بال نمی‌برند، بلکه روی یک پا می‌ایستند، سر خود را به عقب می‌چرخانند و نوکشان را میان پرهای پشت خود پنهان می‌کنند.
• بیدار شدن جانداران شب‌زی: به محض تاریک شدن هوا، حشرات و دوزیستان شب‌فعال فعال می‌شوند؛ صدای مداوم جیرجیرک‌ها و قورباغه‌ها فضا را پر می‌کند و کرم‌های شب‌تاب در آسمان ظاهر می‌شوند.
• آغاز دروغین صبح با پایان کسوف: به محض خروج خورشید از سایه ماه و بازگشت روشنایی، پرندگان آوازه‌خوان خورشیدگرفتگی را مانند یک سحرگاه تازه جشن می‌گیرند و «آواز بامدادی» سر می‌دهند؛ در حالی که قورباغه‌ها و جیرجیرک‌ها دوباره خاموش شده و حیات به روال عادی روز بازمی‌گردد.

این رویداد کوتاه‌مدت اما خیره‌کننده نشان می‌دهد که ساعت زیستی (Circadian Rhythm) موجودات زنده تا چه اندازه به نشانه‌های نوری وابسته است.