موانع را برداریم نه افراد را

به گرداوری پایگاه خبری آذر نگارنده:

روز جهانی معلولین فرصتی است تا دیدگاهمان را نسبت به افراد دارای معلولیت بازنگری کنیم. بیایید از یک نگاه ترحم‌آمیز فاصله بگیریم و بر فردیت، توانمندی‌ها، و نیاز به دسترسی برابر تمرکز کنیم. برای اینکه بتوانیم همسایگان، همکاران و همشهریان بهتری باشیم، لازم است بدانیم چه چیزهایی می‌تواند زندگی روزمره یک فرد دارای معلولیت را دشوار کند و ما چگونه می‌توانیم نقشی سازنده ایفا کنیم.

چه چیزهایی افراد دارای معلولیت را آزار می‌دهد؟ (موانع نهان و آشکار)

بسیاری از مسائلی که این افراد را آزرده می‌کند، ریشه در نگرش‌های اجتماعی و محدودیت‌های محیطی دارد.

• ترحم بیش از حد و القای حس ناتوانی:

قهرمان‌سازی” اغراق‌آمیز: تمجید بیش از حد از انجام کارهای روزمره (مانند رانندگی یا کار کردن) صرفاً به دلیل معلولیت، گویی فرد کار خارق‌العاده‌ای کرده است. این نگاه باعث می‌شود به جای تمرکز بر توانایی‌ها، بر معلولیت متمرکز شویم.

صحبت کردن به جای آن‌ها: گفتگو با همراه فرد دارای معلولیت (مثلاً با مترجم اشاره یا والدین) به جای خود او.

• موانع فیزیکی غیرقابل قبول:

عدم دسترسی به زیرساخت‌ها: پله‌های بلند، نبود رمپ استاندارد، نامناسب بودن سرویس‌های بهداشتی عمومی، و نبود آسانسور در ساختمان‌ها و وسایل حمل‌ونقل عمومی.

اشغال مسیرهای ویژه: پارک کردن در محل پارک افراد دارای معلولیت یا سد کردن مسیر رمپ‌ها و خطوط بساوایی (نابینایان) توسط دست‌فروشان، موتورسیکلت‌ها، یا موانع ساختمانی.

• تبعیض و فرصت‌های نابرابر:

استخدام و آموزش: عدم پذیرش در محیط‌های کاری یا آموزشی صرفاً بر اساس معلولیت، حتی اگر فرد شایستگی کامل داشته باشد.

در نظر نگرفتن نیازهای ویژه: نبود فرمت‌های جایگزین (خط بریل، فایل صوتی، یا زبان اشاره) در اطلاعات عمومی، وب‌سایت‌ها، یا کلاس‌های درس.

• کنجکاوی‌های بی‌جا و سؤالات شخصی:

پرسیدن سوالاتی مانند “چطور این اتفاق افتاد؟” یا “آیا دوباره راه خواهی رفت؟” بدون در نظر گرفتن حریم شخصی فرد.

چطور می‌توانیم حامی و همراه باشیم؟ (گام‌هایی عملی برای همه)

کمک به افراد دارای معلولیت نیازمند تلاش و هزینه عجیب‌وغریبی نیست؛ بلکه نیاز به آگاهی، احترام و رعایت اصول شهروندی دارد.

• احترام به فردیت و استقلال:

قبل از کمک، اجازه بگیرید: اگر می‌بینید فردی نیاز به کمک دارد (مثلاً در باز کردن در یا عبور از یک مانع)، ابتدا از او بپرسید: “آیا نیاز به کمک دارید؟“ و به پاسخ او احترام بگذارید.

رعایت حریم شخصی ابزارها: عصا، ویلچر یا وسایل کمک‌شنوایی فرد را بدون اجازه او لمس نکنید، جابه‌جا نکنید، یا به آن تکیه ندهید. این وسایل بخشی از فضای شخصی آن‌ها هستند.

• محیط را تسهیل کنیم:

پرهیز از سد معبر: مسیرهای عبور (رمپ، پیاده‌رو، خط بساوایی) را همیشه باز نگه داریم. پارک نکردن در جایگاه ویژه یا خالی نگه داشتن رمپ‌ها، ساده‌ترین کار ماست.

در محیط کار و آموزش: مدیران و همکاران باید در صورت نیاز، فضای کار را برای حضور ایمن و راحت آن‌ها تنظیم کنند.

• نحوه برقراری ارتباط مؤثر:

تماس چشمی و مستقیم: هنگام صحبت با فرد دارای معلولیت (حتی اگر ویلچرنشین باشد)، تلاش کنید در سطحی برابر و با تماس چشمی مستقیم صحبت کنید.

استفاده از زبان محترمانه: از عباراتی مانند “فرد دارای معلولیت” استفاده کنید نه عناوینی چون “معلول”، “فلج”، یا “علیل” که بار منفی دارند.

• آموزش و آگاهی‌رسانی:

فرصت‌هایی را برای شنیدن مستقیم صدای افراد دارای معلولیت در جامعه فراهم کنیم تا مردم از زبان خود آن‌ها نیازها و توانمندی‌هایشان را بشناسند.

روز جهانی معلولین، روز همدلی و مسئولیت‌پذیری مشترک است. هدف نهایی، ساختن جامعه‌ای است که در آن، هر فرد، با هر شرایط فیزیکی، بتواند بدون هیچ مانعی، در عرصه‌های اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی حضور فعال داشته باشد. این امر محقق نمی‌شود مگر با تغییر نگرش‌های فردی ما.